Verhoogd cholesterol: vaak onopvallend, toch van grote betekenis
Een verhoogd cholesterol geeft zelden duidelijke signalen. Juist daardoor merk je het vaak niet op, terwijl het wel schade kan aanrichten aan je hart en bloedvaten. Door subtiele veranderingen in je lijf serieus te nemen, kun je soms op tijd bijsturen en problemen voorblijven. Hieronder staan signalen om alert op te zijn en wat je zelf alvast kunt doen.
Hoe je leefstijl je cholesterol beïnvloedt
Ultrabewerkte maaltijden, snacks en zoetigheid leveren vooral ongezonde vetten en suikers. Daardoor schiet het ‘slechte’ LDL omhoog en zakt het ‘goede’ HDL, met sneller dichtslibbende vaten als gevolg. Met dagelijks bewegen en een voedzaam, gevarieerd eetpatroon kun je die balans juist de goede kant opsturen en je risico verkleinen.
Elf aanwijzingen om op te letten
1. Blijvend onfrisse adem
Blijft je adem vervelend ruiken, zelfs als je goed poetst, flost en spoelt? Veranderingen in speeksel en de mondflora kunnen samengaan met ontregelde cholesterolwaarden. Gaat het niet over, laat je huisarts ernaar kijken.
2. Voortdurende dorst
Ben je opvallend dorstig en moet je vaker plassen, terwijl je genoeg drinkt? Dat kan passen bij schommelingen in je bloedsuiker die soms samengaan met een ongunstig cholesterolbeeld. Blijft het spelen, laat dan je waarden testen.
3. Verhoogde bloeddruk
Als vetdeeltjes zich in de vaatwand nestelen, wordt de doorgang nauwer. Je hart moet harder werken, waardoor je bloeddruk stijgt. Die combinatie vergroot het risico op hart- en vaatziekten, dus geregeld meten is slim.
4. Wiebelerig evenwicht
Merk je dat je sneller uit balans raakt of dat je coördinatie hapert? Een verstoorde vetstofwisseling kan invloed hebben op je zenuwstelsel. Het lijkt onschuldig, maar is wel een reden om je gezondheid te laten checken.
5. Gelige bobbeltjes op je huid
Kleine geelachtige bultjes (xanthomen) kunnen ontstaan doordat cholesterol zich onder de huid stapelt. Meestal doen ze geen pijn, maar ze kunnen wel wijzen op verhoogde waarden. Laat je lipiden eens controleren.
6. Onrustige nachten
Val je moeilijk in slaap of word je vaak wakker? Cholesterol speelt mee bij de aanmaak van hormonen die je slaap-waakritme sturen. Raakt die balans uit evenwicht, dan merk je dat aan je nachtrust.
7. Snel kortademig
Sta je al te hijgen na een trap of kort wandelingetje? Vernauwde bloedvaten voeren minder zuurstofrijk bloed aan naar spieren en longen. Dat soort kortademigheid is een waarschuwingssignaal om serieus te nemen.
8. Te weinig bewegen
Veel zitten laat je HDL dalen en je LDL stijgen. Je vaten worden daardoor kwetsbaarder voor plaquevorming. Dagelijks wandelen, fietsen of wat krachttraining kan je waarden al snel merkbaar verbeteren.
9. Steeds je keel willen schrapen
Heb je vaak de neiging je keel te schrapen zonder duidelijke oorzaak? Ook hier kan mindere doorbloeding een rol spelen. Het is geen hard bewijs, maar wel een seintje om breder te laten onderzoeken.
10. Aanhoudende vermoeidheid
Voel je je continu moe, zelfs na goed slapen? Als nauwere vaten minder zuurstof aan je organen en spieren leveren, raak je sneller uitgeput. Dat is meer dan “drukte” en verdient aandacht.
11. Geheugenhapertjes of moeite met woorden
Komen namen niet op of moet je vaker naar woorden zoeken? Aangetaste bloedvaatjes in de hersenen kunnen geheugen en taal beïnvloeden. Neem zulke veranderingen serieus en laat je waarden checken.
Wat je meteen kunt aanpakken
Herken je een of meer van deze signalen? Laat je cholesterol bepalen bij de huisarts; dat is stap één. Ondertussen help je jezelf met: extra groenten, peulvruchten, volkoren producten en (vette) vis; minder ultrabewerkte snacks; dagelijks bewegen; stoppen met roken; en alcohol beperken. Kleine, haalbare aanpassingen leveren vaak snel winst op voor hart en vaten.