Een alarmsignaal dat je echt niet moet wegwuiven
Hoor je ‘hersenbloeding’, dan denken veel mensen automatisch aan iemand op leeftijd. Dat beeld is achterhaald. Ook mensen die midden in hun werk en gezinsleven zitten, kunnen ermee te maken krijgen. Ruim de helft is nog geen zeventig. Juist omdat je het niet ziet aankomen, is het zo link: je rekent er niet op en vaak merk je vooraf niks.
Toch zijn er duidelijke signalen waar je op kunt letten. Als je ze herkent en meteen in actie komt, kun je levens redden en blijvende hersenschade beperken. Het verschil tussen snel schakelen en afwachten is gigantisch.
De kans is groter dan je denkt
Veel mensen schrikken als ze de cijfers zien: ongeveer een kwart van ons krijgt ooit in het leven een beroerte of hersenbloeding. Het is dus geen ver-van-je-bed-ding voor later. Hoe sneller er hulp is, hoe beter de vooruitzichten. Uitstellen vergroot de kans op blijvende uitval.
Waarom een hersenbloeding je zo kan verrassen
Bij oudere mensen zijn de usual suspects vaak duidelijk: jarenlang roken, dichtslibbende vaten en hart- en vaatproblemen. Bij jongere mensen kan er iets anders spelen: een aangeboren zwakke plek in een bloedvat die opeens kan scheuren. Daar merk je meestal niets van, tot het ineens misgaat.
Eén ding geldt voor iedereen: hoge bloeddruk. Die is verraderlijk, want je voelt ’m vaak niet, terwijl je vaten wel continu onder spanning staan. Leefstijl telt ook mee. Alcohol jaagt je bloeddruk direct omhoog; elke dag meerdere glazen vergroot het risico, ook als je je verder fit voelt. Erfelijkheid kan bovendien meespelen. Komt een hersenbloeding op jonge leeftijd in je familie voor, bespreek dat met je huisarts. Niet om je ongerust te maken, maar om slim te voorkomen.
In minuten herkennen: de BEFAST-check
Bij een hersenbloeding telt echt elke seconde. Signalen bij jongere mensen worden nog wel eens afgedaan als ‘stress’ of ‘even duizelig’. Precies daarom is BEFAST zo handig: een korte checklist om snel te beoordelen of het foute boel kan zijn. BEFAST staat voor Balance (evenwicht), Eyes (ogen), Face (gezicht), Arms (armen), Speech (spraak) en Time (tijd om te handelen).
Balance en Eyes: check het evenwicht. Loopt iemand plots wankel of scheef zonder duidelijke reden, of draait de wereld? Verdacht. Kijk ook naar de ogen: ineens wazig zien, dubbelzien of aan één kant minder of geen zicht kan wijzen op een probleem in de hersenen. Deze klachten kunnen acuut ontstaan en snel erger worden.
Face, Arms, Speech en Time: vraag om te lachen en kijk of één mondhoek blijft hangen of een gezichtshelft minder meebeweegt. Laat iemand beide armen naar voren strekken; zakt er één weg of lukt het niet om kracht te houden, dan is dat een alarmsignaal. Luister naar de spraak: onduidelijk praten, woorden niet kunnen vinden of verward klinken (zonder alcohol) is fout. Twijfel je? Bel direct 112. Tijd is cruciaal: hoe sneller de behandeling start, hoe meer hersenweefsel je kunt redden.
Wachten is juist het gevaarlijkst
Op het moment zelf bagatelliseer je het snel: ‘even aankijken’, ‘het zakt zo wel weg’. Maar bij een hersenbloeding kan de schade per minuut toenemen, kan de bloeding groter worden of kan er zelfs een tweede ontstaan. Hevige hoofdpijn is er niet altijd, dus laat je niet misleiden. Het belangrijkste signaal is plotselinge uitval: verlamming, spraakstoornissen, zichtverlies of extreme duizeligheid. Liever één keer te vaak 112 bellen dan één keer te laat.
Zo verklein je je risico
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt de kansen wel in je voordeel buigen. Ken je bloeddruk en laat ’m regelmatig meten; veel mensen lopen rond met te hoge waarden zonder het te weten. Blijf in beweging, eet gevarieerd, beperk alcohol en stop met roken. Wees alert op wat er in je familie speelt en bespreek dat met je huisarts als daar aanleiding voor is. En misschien wel het belangrijkste: onthoud BEFAST en deel het met de mensen om je heen. Wie snel herkent en direct handelt, vergroot de kans op volledig herstel enorm.