Ben je als asielzoeker in Nederland en heb je een stevig bedrag achter de hand, dan ga je binnenkort meebetalen aan je plek in de opvang. De Raad van State heeft daar nu definitief groen licht voor gegeven.
Loopt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) over de beslistermijn heen bij een asielaanvraag, dan heb je als aanvrager recht op een financiële vergoeding. Officieel heet dat een dwangsom, maar onder asielzoekers staat het bekend als ‘wachtgeld’. Het idee is simpel: de overheid aansporen om sneller besluiten te nemen.
In 2024 schoot dat systeem echter uit de bocht. In bijna 30.000 zaken moest de staat zo’n dwangsom uitbetalen. Bij elkaar kostte dat de schatkist 36,8 miljoen euro. Per persoon kon het oplopen tot maximaal 37.500 euro, waardoor sommige asielzoekers inmiddels over een fors vermogen beschikken.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) krijgt nu de bevoegdheid om mensen met voldoende middelen een eigen bijdrage te laten betalen voor hun verblijf. Daarbij telt het totale vermogen mee. Voor alleenstaanden ligt de grens op 8.000 euro; voor gezinnen of samenwonenden is de drempel 16.000 euro. Zit je daarboven, dan kun je worden aangeslagen voor kosten als onderdak, sanitaire voorzieningen en eten.
Die maatregel riep weerstand op. Een groep asielzoekers stapte naar de rechter en voerde aan dat de dwangsommen juist een vergoeding zijn voor het lange wachten, en daarom niet als vermogen mogen worden meegeteld. Het COA hield desondanks vast aan zijn lijn.
De Raad van State stelde het opvangorgaan uiteindelijk in het gelijk. De uitgekeerde compensaties tellen voortaan als spaargeld mee. Heb je dus veel op je rekening, dan betaal je mee aan je opvang.
Volgens de hoogste bestuursrechter past dit beleid binnen de Europese regels. Die staan toe dat lidstaten een eigen bijdrage vragen van asielzoekers met voldoende financiële middelen, zolang basisvoorzieningen gewaarborgd blijven. Hoe hoog de bijdrage precies wordt, bepaalt het COA per persoon.
Kort gezegd: de kosten voor asielopvang nemen toe, procedures blijven traag en asielzoekers met een goed gevulde bankrekening moeten voortaan zelf meebetalen. Of dat eerlijk is, daarover verschillen de meningen — maar juridisch is de kous af.