Miriam is 23 en loopt compleet vast. Niet omdat ze niet wil werken, zegt ze, maar omdat haar hoofd het niet meer trekt. Ze noemt het klimaatstress: een voortdurende angst over de toekomst van de aarde die haar elke dag lamlegt. Nacht na nacht wakker, paniekaanvallen, in tranen schieten bij het nieuws. Werken lukt niet meer. Maar hulp regelen? Dat is ineens een heel ander verhaal.
“Ik beland steeds van het kastje naar de muur,” zegt Miriam. “Iedereen zegt dat ze me begrijpen, maar niemand voelt zich echt verantwoordelijk.”
“Alsof alles in vlammen opgaat”
Een paar jaar geleden dook Miriam steeds dieper in het onderwerp klimaatverandering. Wat begon als nieuwsgierigheid, werd een obsessie. “Overstromingen, bosbranden, hittegolven — ik kon het niet meer naast me neerleggen. Het voelt alsof alles in brand staat en iedereen maar gewoon doorgaat.”
Volgens haar is die stress geen ‘fase’ of ‘overdreven gedoe’, maar een serieuze mentale belasting. “Mijn lijf staat continu in de overlevingsmodus. Hoe moet je dan acht uur per dag normaal functioneren?”
Ze heeft het echt geprobeerd: verschillende baantjes, tijdelijke contracten, vrijwilligerswerk. Maar telkens liep ze vast. “Ik kreeg paniekaanvallen op de werkvloer. Dan zeggen mensen: ‘Haal even adem.’ Alsof je het daarmee oplost.”
Geen baan, geen geld
Omdat werken niet gaat, vroeg Miriam bijstand aan. Daar liep ze tegen een harde muur. “Ze zeiden letterlijk: klimaatstress is geen geldige reden om niet te werken.”
Volgens haar moet je of aantonen dat je volledig arbeidsongeschikt bent, of beschikbaar zijn voor werk. “En ik val precies ertussenin. Te ziek om te werken, te ‘gezond’ voor hulp.”
Dat voelt oneerlijk. “Een burn-out wordt serieus genomen. Depressie ook. Maar zodra je zegt dat het over klimaat gaat, kijken mensen je aan alsof je een verwend kind bent.”
“Ze zeggen: zet het nieuws maar uit”
Wat haar het meest frustreert, is het gebrek aan echt begrip. “Ik krijg adviezen als: ‘Ga minder op social media’ of ‘focus op leuke dingen’. Alsof je zomaar kunt stoppen met je zorgen maken over wat er aankomt.”
Voor Miriam is klimaatstress geen luxeprobleem. “Dit gaat om bestaanszekerheid. Om de vraag of mijn generatie überhaupt nog een leefbare toekomst heeft.”
Instanties lopen achter, vindt ze. “De wereld verandert, maar de systemen niet. Mentale klachten die niet in hun hokje passen, lijken voor hen gewoon niet te bestaan.”
Online steun, offline niks
Op social media voelt Miriam zich wel gezien. Daar delen veel jongeren hun machteloosheid en angst over het klimaat. “Ik ben dus niet alleen. Maar van online begrip betaal je je huur niet.”
Ze woont nu weer bij haar ouders. Studeren staat on hold, werken lukt niet, sparen is geen optie. “Mijn leven staat stil terwijl ik pas 23 ben.”
Kritiek van buitenaf
Lang niet iedereen heeft begrip. “Mensen zeggen: ‘Ga gewoon werken’ of ‘Je zoekt een excuus’. Dat doet pijn,” zegt Miriam. “Alsof ik hiervoor kies.”
Ze vraagt zich af waar de grens ligt. “Wanneer mag je zeggen: dit is te veel? En wie bepaalt dat eigenlijk?”
“Ik hoef geen luxe, ik wil rust”
Miriam zegt dat haar wensen niet groot zijn. “Ik hoef geen vrijstelling voor altijd. Ik wil tijd, begeleiding en basiszekerheid. Zodat ik kan herstellen zonder constante angst.”
Volgens haar staat de samenleving voor een keuze. “We zeggen tegen jongeren dat ze zich zorgen móéten maken over het klimaat. Maar als die zorgen te zwaar worden, sta je er alleen voor.”
Ze wendt haar blik af en zegt dan zacht: “Het voelt alsof ik word gestraft omdat ik te veel geef om de toekomst.”