Anne (55) volgt het politieke toneel in Nederland met steeds meer verbijstering. Volgens haar wordt democratie vaak gebruikt als moreel schild, maar steeds minder als iets waar je in de praktijk naar handelt. “In een democratie blijf je toch met elkaar in gesprek?” zegt ze. “Juist wanneer standpunten botsen.”
Uitsluiten als het nieuwe normaal
Anne ziet dat vooral rechtse partijen de laatste jaren stelselmatig buiten de boot worden gehouden door linkse partijen. Geen samenwerking, geen coalities, en vaak niet eens een inhoudelijk gesprek. “Nog voordat je het over de inhoud kunt hebben, klapt de deur al dicht,” zegt ze. “Dat voelt meer als morele afkeuring dan als democratie.”
Het draait niet om het eens zijn
Anne benadrukt dat haar punt vaak verkeerd wordt gelezen. “Mensen denken meteen: ‘Dan zal ze het wel eens zijn met die partij.’ Maar daar gaat het helemaal niet om.”
Volgens haar hoef je het niet met een partij eens te zijn om die niet uit te sluiten. “In een democratie stemmen mensen op allerlei partijen. Dat laat zien dat die ideeën leven onder burgers. Die wegwuiven of buitensluiten lost niets op.”
Wat zegt dit over onze democratie?
Anne stelt een prikkelende vraag: “Hoe democratisch is het eigenlijk als bepaalde stemmen bij voorbaat ongeldig worden verklaard?”
Volgens haar holt uitsluiten het vertrouwen in het systeem uit. “Mensen voelen zich niet serieus genomen en haken af — of verharden juist.”
Dialoog is geen goedkeuring
Wat Anne mist, is het verschil tussen luisteren en goedkeuren. “Met elkaar praten is geen capitulatie. Het is proberen te snappen waar ideeën vandaan komen.”
Ze denkt dat echte democratische weerbaarheid ontstaat door debat. “Als standpunten echt wankel of gevaarlijk zijn, win je dat gesprek met argumenten — niet door iemand buiten te sluiten.”
Van elkaar leren
Volgens Anne is het probleem dat politiek steeds vaker draait om morele scheidslijnen. “Wij zijn goed, zij zijn fout. Maar zo werkt een samenleving niet.”
Ze pleit voor meer volwassenheid in het debat. “Ga het gesprek aan. Luister. Stel vragen. Wees kritisch zonder de ander meteen tot vijand te maken.”
“Democratie vergt lef”
Anne rondt af met een heldere boodschap. “Democratie is rommelig. Oncomfortabel. Soms hard. Precies daarom is het zo waardevol.”
“Partijen buitensluiten kan veilig voelen,” zegt ze, “maar echte democratie vraagt om lef: het lef om te blijven praten — juist als het schuurt.”