Hoe drukte op het stroomnet straks je energierekening stuurt
Zin om na je werk uitgebreid te koken of de was te doen? Binnen een paar jaar kan dat meer geld kosten dan nu. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil dat de bijdrage voor het elektriciteitsnet mee-ademt met het tijdstip. Tijdens piekuren betaal je meer, en op rustige momenten juist minder. De toezichthouder werkt dit jaar de nieuwe opzet voor de nettarieven definitief uit.
Wat gaat er aan de nettarieven veranderen?
Kort samengevat: de kosten voor het netwerk (de nettarieven) worden gekoppeld aan het tijdstip. Je afrekening hangt dan niet alleen af van je verbruik, maar ook van wanneer je stroom afneemt. Daarmee wil de ACM het overvolle net wat lucht geven. Het doel is dat we vaker buiten de spits wassen, laden en koken. De start staat op z’n vroegst gepland voor 2028; de exacte invulling komt nog.
Waarom is dit eigenlijk nodig?
Het elektriciteitsnet staat onder hoge druk door de snelle toename van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT trok recent opnieuw aan de bel: zonder ingrijpen kan er dit jaar een tijdelijke pauze komen voor nieuwe aansluitingen bij huizen en kleine bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. Concreet: er is dan tijdelijk geen plek meer voor extra capaciteit.
Piekdruk verlagen: van terugschakelen tot tijdelijk uitzetten
Volgens TenneT zijn stevige maatregelen nodig om de pieken af te vlakken. Bijvoorbeeld openbare laadpalen die tijdens drukte trager laden of kortstondig uitgeschakeld worden. Dat gebeurt lokaal al, maar TenneT wil dat dit veel ruimer wordt toegepast om het net door de spits heen te helpen.
Na 2030 komt de leveringszekerheid onder druk
Tot en met 2030 verwacht TenneT dat de elektriciteitsvoorziening grosso modo stabiel blijft. Daarna wordt het krapper. Voor 2033 schat de netbeheerder gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, ruim boven de norm van vier uur. In 2035 gaat het naar verwachting nog steeds om zo’n 9,2 uur per jaar. Dat zit dus beide keren boven wat in Nederland als acceptabel geldt.
Wanneer ga jij hier iets van merken?
Voor huishoudens en kleine zakelijke klanten komen tijdsafhankelijke nettarieven niet van de ene op de andere dag. De ACM richt zich op invoering vanaf 2028, als techniek en regels meewerken. Voor grootverbruikers die direct op TenneT’s hoogspanningsnet zitten bestaan zulke prikkels al. Het lastige is om dit voor miljoenen kleine aansluitingen goed en eerlijk te regelen.
Wat moeten netbeheerders en energieleveranciers nog regelen?
Netbeheerders en energiebedrijven puzzelen nu op de vertaling naar kleinverbruikers. Ze hebben scherper inzicht nodig in waar en wanneer het netwerk vastloopt. Pas dan kunnen ze volwaardige flex-contracten aanbieden, met tijdvakken die je prikkelen om buiten de spits te wassen, laden of koken. Hoe die contracten precies worden vormgegeven en wat je per tijdslot betaalt, wordt nog uitgewerkt.
Te laat om een mogelijke aansluitstop te voorkomen
Met de nieuwe tariefstructuur wordt een eventuele aansluitstop later dit jaar niet meer voorkomen; daarvoor komt het simpelweg te laat. Wel hamert de ACM erop dat slimmer netgebruik essentieel is. Alleen extra kabels en stations neerzetten is niet genoeg: je moet vraag en aanbod ook beter over de tijd spreiden.
Energietransitie piept en kraakt door onzekerheid
Volgens een recent ACM-rapport staat de energietransitie onder spanning door geopolitieke onrust. De aanleg van warmtenetten loopt bovendien achter. Voor consumenten is het daardoor allesbehalve overzichtelijk. Nieuwe opties zoals dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en energie delen maken kiezen ingewikkelder, ook al zijn ze op zichzelf vaak zinvol.
Gas blijft een grote rol spelen, maar de herkomst is veranderd
We verstoken in Nederland nog altijd flink wat gas. Nu Russische leveringen zijn weggevallen, komt het grootste deel van de import binnen als vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer driekwart daarvan bereikt ons via terminals vanuit de Verenigde Staten. Daardoor zijn we minder afhankelijk van Rusland, maar wel gevoeliger voor grillen van de wereldmarkt.
Wat kun je nu al zelf doen?
Je hoeft niet tot 2028 te wachten om slimmer met stroom om te gaan. Mijd pieken door de was en vaat later op de avond te doen, je elektrische auto ’s nachts te laden en zware apparaten niet tegelijk te gebruiken. Dat ontlast het net en scheelt vaak in de kosten, zeker met een (semi-)dynamisch contract. Als de nieuwe nettarieven ingaan, levert dit spreiden waarschijnlijk nog meer voordeel op.