Kun jij het niet laten om elke taalfout te corrigeren?
Gaat het bij je kriebelen zodra je een tikfout in een artikel ziet? En wil je meteen ingrijpen alsof je de taalsheriff bent? Dan bezit je misschien een trek die minder gezellig overkomt dan je denkt. Onderzoek wijst er namelijk op dat eeuwige taalverbeteraars in het dagelijks leven vaak als minder ‘prettig’ worden ervaren.
Klinkt pittig, maar het leunt op bevindingen uit een studie. Dat maakt foutjes niet ineens goed of handig, alleen zegt je reactie er mogelijk meer over jou dan over de schrijver.
Zo pakten de onderzoekers het aan
Bij de Universiteit van Michigan lieten onderzoekers 83 mensen een reeks e-mails lezen. In die berichten waren bewust verschillende soorten fouten gestopt: slordige typeblunders, grammaticale missers en – ter vergelijking – foutloze varianten.
Na afloop moesten de deelnemers de vermeende afzenders beoordelen. Niet alleen op hoe slim ze leken, maar ook op vriendelijkheid en andere persoonlijke indrukken. Zo werd zichtbaar hoe taalblunders het beeld van iemand kunnen kleuren.
Wie struikelt erover, en wie haalt zijn schouders op?
Opvallend was dat extraverte mensen zich minder lieten afleiden door de uitglijders. Zij keken makkelijker door de slordigheden heen en bleven milder in hun oordeel over de schrijvers.
Anderen, die zichzelf eerder introvert noemen of laag scoren op ‘aangenaamheid’, ergerden zich juist sterker aan spel- en grammaticafouten. Hun waardering voor de afzenders kelderde sneller zodra er iets niet klopte in de tekst.
Hoe die irritatie in je hoofd werkt
Volgens de onderzoekers draait het om hoe goed je omgaat met afwijkingen van wat je verwacht. Taalfouten zijn kleine breuken in het patroon; sommige mensen laten dat los, anderen worden er meteen geprikkeld door. Die laatste groep reageert strenger en koppelt de misser sneller aan iemands karakter of kunde.
Nog een nuance: deelnemers die zichzelf zeer consciëntieus noemen en mensen die minder openstaan voor nieuwe ervaringen, waren vooral gevoelig voor puur typografische slippertjes. Dus niet per se de zwaardere taalfouten, maar juist de tikfoutjes van te snel typen. Dat wijst op een duidelijke link tussen taalgevoeligheid en persoonlijkheidskenmerken.
Wat heb jij hier in de praktijk aan?
Krijg je jeuk van een dubbele spatie of een d/t-misser? Check dan eens bij jezelf: reageer je op de inhoud, of vooral op het foutje? Heldere taal is waardevol. Tegelijk laat dit onderzoek zien dat jouw irritatieniveau ook iets zegt over hoe je kijkt naar afwijkingen en imperfecties.
Dat betekent niet dat je nooit meer iemand mag corrigeren. Denk vooral na over toon en timing. In een informele mail of snel appje is de boodschap meestal prima te begrijpen ondanks een tikfout. En een vriendelijke, helpende tip komt altijd beter over dan een strenge tik op de vingers.
Foutjes, karakter en nuance
Goed om te onthouden: de deelnemers gaven hun indruk van de schrijvers, maar zo’n indruk is geen feit over iemands slimheid of vriendelijkheid. Een typo maakt je niet dom, net zomin als perfecte spelling je vanzelf sympathiek maakt. Het onderzoek laat vooral zien welke bril we dragen als we taal lezen.
Handig—of een tikje confronterend—is dat je hiermee ook je eigen leesbril leert kennen. Ben jij iemand die soepel over ruis heen stapt, of zoom je in op elk detail? Beide stijlen hebben hun plek, maar ze kleuren wel hoe je anderen beoordeelt.
Tot slot: taal blijft mensenwerk
Iedereen tikt weleens te snel, zeker op een telefoon of onder tijdsdruk. Online communicatie zit vol afkortingen, autocorrect-struikelpartijen en halve zinnen. Dat maakt taal levendig, maar ook rommelig. Niet iedereen heeft dezelfde tolerantie voor die rommel, en precies daarop werpt dit onderzoek licht.
Spot je hier of elders toch een slordigheid? Laat het gerust weten—met een vriendelijke noot kom je het verst. En misschien merk je dat een beetje soepelheid in taal het gesprek daarachter ook leuker maakt.