De laatste jaren hoor je steeds vaker gemor van kiezers die zich bekocht voelen. Een flink deel van de D66-achterban vindt dat de partij beloften niet waarmaakt en in de praktijk vooral de VVD-lijn volgt. Tegelijkertijd klagen sommige VVD-kiezers juist dat hun partij te veel opschuift naar het progressieve verhaal van D66.
Critici zien hierin een teken dat de afstand tussen beide partijen kleiner is dan vaak wordt aangenomen. Sommigen gaan zelfs zo ver om te zeggen dat D66 en de VVD in de kern dezelfde richting op bewegen. Waar komt dat beeld eigenlijk vandaan?
Allebei bij dezelfde Europese fractie
Een veelgehoord argument is dat zowel D66 als de VVD zijn aangesloten bij Renew Europe, een politieke fractie in het Europees Parlement. Die groep bundelt liberale, pro-Europese partijen uit verschillende EU-landen die samenwerking, economische openheid en Europese integratie belangrijk vinden.
Volgens critici dwingt dat lidmaatschap beide partijen in grote lijnen dezelfde Europese koers te varen. Beslissingen over economie, marktwerking, EU-samenwerking en regels zouden binnen zo’n fractie grotendeels gezamenlijk worden uitgestippeld. Daardoor zouden nationale verschillen kleiner lijken dan je denkt.
Met die redenering maakt het voor kiezers dus weinig uit op welke van de twee je stemt: de grote lijnen blijven vergelijkbaar.
Overlap in beleid en richting
Critici wijzen ook op inhoudelijke overlap tussen D66 en de VVD. Beide partijen staan bekend als pro-Europees, economisch liberaal en voorstander van internationale samenwerking. Ze steunen geregeld vergelijkbare plannen rond verdere Europese integratie, handelsbeleid en de positie van Nederland binnen de EU.
In die lezing leggen beide partijen de focus op:
- Meer Europese samenwerking en verdieping van integratie
- Een open economie en wereldhandel
- Marktgerichte antwoorden op maatschappelijke problemen
- Een internationale blik voor Nederland
Voor wie vindt dat de partijen sterk op elkaar lijken, is dit bewijs dat de verschillen vooral in toon en verpakking zitten, niet in de kern van het beleid.
Volgens anderen juist duidelijke verschillen
Tegenstanders van die visie benadrukken dat partijen binnen dezelfde Europese fractie nog steeds eigen prioriteiten en accenten hebben. Zij zien juist duidelijke verschillen tussen D66 en de VVD, bijvoorbeeld bij klimaatbeleid, onderwijs, sociale zekerheid en de rol van de overheid.
De VVD hamert vaker op economische vrijheid en een compactere overheid, terwijl D66 zich doorgaans nadrukkelijker laat zien op onderwijs, democratische vernieuwing en progressiever sociaal beleid. Volgens deze kiezers en analisten zijn het dus beslist geen kopieën van elkaar.
Een discussie die blijft terugkomen
Het debat over de gelijkenissen tussen D66 en de VVD raakt aan een bredere vraag: hoeveel ruimte hebben partijen nog om zich te onderscheiden als ze op Europees niveau samenwerken en regelmatig samen regeren?
Voor sommige kiezers bevestigt die samenwerking het idee dat de partijen in de praktijk dicht tegen elkaar aan zitten. Anderen zien de ideologische verschillen juist nog altijd duidelijk.
Hoe ver D66 en de VVD nu echt uit elkaar liggen, blijft uiteindelijk een kwestie van interpretatie — en van hoe jij hun beleid in de praktijk beleeft.