Ver voor tablets, smartphones en videogames het vrijetijdsleven overnamen, haalde je je plezier vaak uit simpele handwerkjes. Een geliefd tijdverdrijf was punniken. Met wat wol en een klein tooltje maakte je zo lange, gebreide snoertjes die je later weer kon gebruiken voor allerlei creatieve knutselprojecten.
Voor veel mensen is punniken pure nostalgie: denk aan knutseluurtjes, handwerken op school en gezellige momenten aan de keukentafel.
Wat houdt punniken in?
Punniken is een makkelijke handwerkmethode waarbij je van wol of garen een buisvormig koordje breit. Je slaat de draad telkens om kleine pinnetjes en haalt de lussen over elkaar heen, waardoor er beetje bij beetje een lang snoer ontstaat.
Het koord komt onderaan het punnikgereedschap naar buiten. Als je gewoon doorgaat, groeit het snoer steeds verder.
Het vertrouwde houten punnikpoppetje
Het meest gebruikte hulpmiddel om te punniken was het houten punnikpoppetje. Dat is een klein houten figuurtje of een cilinder met bovenop meestal vier metalen haakjes of pinnetjes.
Je voert de wol door het gat in het midden naar beneden. Daarna leg je de draad om de pinnetjes. Met een klein haakje of een naald til je de lussen eroverheen, en zo ontstaat het punnikwerk.
Veel kinderen leerden het op school of kregen het mee van ouders en grootouders.
Andere hulpmiddelen om mee te punniken
Niet iedereen had een speciaal punnikpoppetje in huis. Daarom gebruikten mensen vroeger ook allerlei andere spullen om te punniken. Je werd creatief en maakte gewoon je eigen hulpmiddel.
Je kon bijvoorbeeld punniken met:
een garenklosje met vier spijkertjes erin getikt
een lege houten draadklos uit de naaidoos
een kurk met spelden erdoorheen
zelf getimmerde punnikplankjes
Met vier kleine spijkertjes of pinnetjes in een klosje bootste je eigenlijk precies het principe van het punnikpoppetje na.
Wat kun je maken met punnikwerk?
De lange koorden die je zo maakt, kwamen goed van pas bij allerlei creatieve ideeën. Kinderen maakten bijvoorbeeld:
onderzetters
sleutelhangers
accessoires voor poppen
kleine tapijtjes
letters of vormen die op karton werden bevestigd
Je kunt de snoeren ook in patronen leggen en met wat steekjes vastzetten, zodat er leuke decoraties ontstaan.
Een vleugje nostalgie
Punniken is een simpel maar gezellig werkje waar je amper materiaal voor nodig hebt. Met alleen wat wol en een klein hulpmiddel maak je in korte tijd iets leuks.
Ook al gebeurt het nu minder vaak, voor veel mensen blijft punniken een warme herinnering aan het handwerken van vroeger, toen creativiteit en een beetje geduld centraal stonden.