Die allereerste blik is vaak verraderlijk
Kijk je ergens naar, dan schiet je brein meteen een oordeel de wereld in. Handig snel, maar daarna is het lastiger om nog op een andere manier te kijken. Meestal heb je net dat ene aangewezen detail nodig, zodat je je blik kunt kantelen en ineens compleet andere dingen opmerkt.
Dat herken je vast: van turen naar een vogel die de rest allang gezien heeft tot het staren naar simpele illusieplaatjes. Denk aan die klassieke tekening waar je óf een jonge vrouw óf een oude dame in kunt zien. Vaak zie je eerst alleen dat jonge silhouet, en pas later valt de oudere verschijning in elkaar.
Van twee koppen naar een club van negen
Als twee verstopte gezichten je al kunnen foppen, kun je je voorstellen wat het werk van de Mexicaanse surrealist Octavio Ocampo met je doet. In zijn schilderij The General’s Family zitten niet twee of drie, maar negen gezichten verborgen. Op het eerste oog zie je vooral het plechtige profiel van een oudere man. Maar zoom je in op de details, dan rolt er ineens een hele stoet aan gezichten uit het beeld.
Ronde één: de vier makkelijke
Begin lekker in het midden, dat is het meest overzichtelijk. Je ziet daar die grote profielkop van de oudere man — noem hem voor het gemak even “de generaal”. In die grote vorm heeft Ocampo slimme miniportretten weggestopt. In de lijnen van zijn gezicht duikt een tweede oudere man op. Iets lager of net verschoven herken je een jonge vrouw met een baby in haar armen. Samen met de generaal zelf tel je er zo al vier. En zodra je ze eenmaal gezien hebt, flitsen ze steeds sneller in en uit beeld.
Dieper zoeken in de achtergrond
Voor de overige vijf heb je wat meer geduld nodig. Laat je ogen dwalen langs de architectuur op de achtergrond, vooral rondom de boog. Aan de rechterzijde van die boog zit nog een subtiel gezicht; de contouren lopen over in steen en schaduw. Het is geen frontaal portret, dus let op profielen en halve kinnen die door licht-donkercontrasten worden gesuggereerd.
Links van de boog: drie op een kluitje
De linkerkant van de boog is een goudmijn. Daar zitten drie gezichten dicht op elkaar. Twee ervan zijn duidelijke profielen, bijna alsof ze in het steenwerk zijn uitgehakt. Daartussen, iets centraler in dat linkerdeel, schuilt een frontaal gezicht dat pas opvalt als je de schaduwen als oogkassen leest en een sierlijn als neusbrug. Tel je deze drie bij de eerdere vondsten, dan kom je netjes uit op negen.
Neem je de viervoeter ook mee in de telling?
Er is nog een speels extraatje. Sommige mensen rekenen ook de hond mee die ergens in de compositie rondsnuffelt. Dan land je royaal op tien “gezichten” — stiekem een beetje sjoemelen. Toch is het grappig om te zien hoe Ocampo met vormen speelt, waardoor je blijft denken: hé, dat lijkt óók een snuit! Of is het gewoon steen en schaduw?
Waarom je hoofd hiermee stuntelt
Je brein is dol op patronen. Pak je één lezing vast — bijvoorbeeld de statige kop van de generaal — dan filter je onbewust andere hints weg. Maar zodra je één verborgen gezicht scherp hebt, herschikt je hoofd de lijnen en poppen er ineens meer figuren op. Het werkt net als bij bekende dubbelbeelden: verander je “leesrichting”, dan verschijnen er nieuwe lagen.
En, heb je alle negen gespot?
Heb je ze alle negen gevonden, of bleef je steken bij een paar? Probeer eens van een afstand te kijken en daarna van heel dichtbij. Kantel desnoods je scherm of je hoofd; soms laat een kleine hoek een profiel ineens “klikken”. Leuk als mini-uitdaging: laat iemand naast je meekijken en vergelijk wat jullie als eerste zien. Grote kans dat je allebei iets mist wat voor de ander meteen glashelder was.