Wereldwijd houden we rekening met een ongewoon krachtige El Niño. In delen van de Stille Oceaan is het water flink warmer dan normaal en op basis van de aangeleverde berichtgeving zou deze El Niño zelfs de hevigste kunnen zijn sinds er metingen worden gedaan, vanaf 1950.
Dat lijkt misschien iets wat ver weg van Nederland gebeurt. Toch kun je er hier uiteindelijk ook iets van merken. Niet omdat ons weer compleet op z’n kop gaat, maar bijvoorbeeld via prijzen van voedsel en de wereldwijde handel.
Wat is El Niño precies?
El Niño is een terugkerend natuurverschijnsel waarbij het zeewater aan het oppervlak in het tropische deel van de Stille Oceaan tijdelijk warmer wordt dan gebruikelijk.
Dat klinkt misschien onschuldig, maar de Stille Oceaan is gigantisch. Een temperatuurverandering kan daardoor de luchtstromen, neerslag en temperaturen in grote stukken van de wereld beïnvloeden.
Gemiddeld duikt El Niño eens in de twee tot zeven jaar op, afgewisseld door neutrale fases en La Niña, wanneer datzelfde oceaangebied juist relatief koel is.
Deze El Niño kan extreem sterk uitpakken
Uit de aangeleverde informatie blijkt dat de zeewatertemperaturen in het relevante gebied nu al ongeveer 3 graden boven het gemiddelde liggen.
Bij een afwijking van 0,5 graad spreek je al van El Niño. Boven de 2 graden is er sprake van een krachtige variant.
Als deze ontwikkeling doorzet, kan deze El Niño volgens de genoemde verwachtingen sterker worden dan alle varianten sinds 1950.
Het fenomeen begon in juni en zou tot in het voorjaar van 2027 kunnen aanhouden.
Sommige regio’s drogen uit, andere krijgen juist bakken met regen
Een van de opvallendste dingen aan El Niño is dat de effecten per regio enorm verschillen.
In Indonesië hebben grote natuurbranden gewoed en ook Australië houdt door droogte rekening met een groter risico op bosbranden.
Tegelijkertijd kunnen landen als Peru en Ecuador juist veel meer neerslag krijgen, waardoor de kans op overstromingen toeneemt.
Ook in Afrika lopen de gevolgen uiteen. Het zuiden kan met droogte te maken krijgen, terwijl delen van Oost-Afrika juist aanzienlijk natter kunnen worden.
De oceanen krijgen ook een tik te verwerken
Niet alleen mensen merken de impact. Uitzonderlijk warm zeewater kan mariene hittegolven versterken.
Dat is slecht nieuws voor kwetsbare ecosystemen. Koraal kan verbleken en afsterven als het water langdurig te warm blijft. Ook vissen en andere zeedieren kunnen moeite krijgen met de plotselinge verandering.
Die problemen onder water kunnen uiteindelijk weer doorwerken in de visserij en de voedselvoorziening.
Wat je er in Nederland van kunt merken
In Nederland is het directe effect van El Niño op het weer een stuk minder duidelijk dan in de tropen.
Volgens de aangeleverde informatie is er een kans op bijvoorbeeld een wat natter voorjaar, maar zo’n verband zegt niets definitiefs over het weer dat je hier echt krijgt.
De indirecte gevolgen kunnen uiteindelijk zwaarder wegen.
Als oogsten in grote landbouwgebieden mislukken door extreme droogte of juist veel regen, daalt het aanbod van bepaalde voedingsmiddelen. Dat kan uiteindelijk invloed hebben op de prijzen.
Je boodschappen kunnen duurder uitpakken
Volgens de aangeleverde berichtgeving staan onder meer de productie van suiker en palmolie in delen van Azië onder druk.
Extreem weer kan daarnaast belangrijke internationale handelsroutes raken. Droogte rond het Panamakanaal kan bijvoorbeeld beperkingen opleggen aan het aantal schepen dat erdoorheen kan.
Daalt de productie en wordt transport duurder of ingewikkelder, dan kunnen de gevolgen uiteindelijk ook in Europese winkels voelbaar worden.
Dat betekent niet dat El Niño automatisch tot forse prijsstijgingen in de Nederlandse supermarkt leidt. Prijzen worden door veel meer factoren bepaald. Maar het is wel een van de manieren waarop een natuurverschijnsel aan de andere kant van de wereld uiteindelijk je portemonnee kan raken.
Kans op nieuwe temperatuurrecords
El Niño zelf wordt niet veroorzaakt door klimaatverandering. Het is een natuurlijk terugkerend fenomeen.
Wel speelt deze El Niño zich af op een planeet die al flink is opgewarmd. Bovendien kan een sterke El Niño tijdelijk ongeveer 0,1 tot 0,2 graden optellen bij de gemiddelde wereldtemperatuur doordat warmte uit de oceaan in de atmosfeer terechtkomt.
Daarom vallen wereldwijde temperatuurrecords vaak samen met of kort na krachtige El Niño’s.
Hoe extreem deze El Niño uiteindelijk wordt, zal in de komende maanden duidelijker worden.
Met uitzonderlijk warm oceaanwater als vertrekpunt kijken meteorologen en klimaatwetenschappers wereldwijd met veel belangstelling naar wat er nu gaat gebeuren.