Kunnen pensioenfondsen een slinger geven aan grote spoor- en wegenprojecten? Nu er te weinig rijksbudget is om alles te realiseren, kijkt het kabinet rond naar andere geldbronnen. Volgens Vastgoedjournaal worden onder meer pensioenfondsen en de Europese Investeringsbank genoemd als mogelijke financiers, bijvoorbeeld voor de Lelylijn en het Zuidasdok.
Daarmee kom je meteen uit bij het kapitaal waarmee fondsen de uitkeringen van werkenden en gepensioneerden betalen. De kernvragen: welk rendement staat daar tegenover, en wie betaalt de meerkosten als een project duurder uitvalt dan begroot?
Zelfs €18 miljard extra dekt niet alle ambities
Op 16 oktober maakten minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram bekend dat er €18 miljard bijkomt voor onderhoud en vernieuwing van de Nederlandse infrastructuur. Dat extra geld gaat onder andere naar wegen, bruggen, het spoor en waterwerken.
Het kabinet zet eerst in op het op peil houden en veiliger maken van wat er al ligt. Veel onderdelen zijn verouderd en moeten worden vervangen of grondig opgeknapt. Tegelijk zegt het kabinet eerlijk dat het beschikbare budget niet voldoende is om de hele wensenlijst te realiseren.
Een aantal nieuwe projecten is daarom on hold gezet door gebrek aan geld of knelpunten in de uitvoering. Voor toekomstige wegen en spoorlijnen bekijken de bewindspersonen ook alternatieve manieren van betalen en financieren.
Voor Zuidasdok gaapt een gat van ruim een miljard
Hoe fors de opgave kan zijn, zie je bij Zuidasdok in Amsterdam. Het programma omvat onder meer de vernieuwing van station Amsterdam Zuid en de aanpassing van de A10 Zuid, die ter hoogte van de Zuidas gedeeltelijk onder de grond gaat.
In de halfjaarrapportage over de tweede helft van 2025 staat een tekort van €1,15 tot €1,3 miljard, inclusief markteffecten. Er is dus extra geld nodig om het hele programma te kunnen afronden.
Volgens die rapportage moet uiterlijk eind 2026 een besluit vallen over de fasering en financiering van de noordelijke tunnelbuis en de noordzijde van knooppunt Amstel. Voor de Lelylijn kondigde het kabinet een nieuw onderzoek aan. Daarmee is de financiering van de aanleg nog niet rond.
Fondsen bepalen zélf waarin ze beleggen
Dat pensioenfondsen genoemd worden, betekent niet dat de overheid zomaar over hun vermogen kan beschikken. Fondsen moeten beleggen in het belang van hun deelnemers. Een infrastructuurproject moet dus passen binnen hun beleid, met een acceptabele verhouding tussen risico en rendement.
Bovendien is zo’n bijdrage geen gift aan de staat. Financiering moet kunnen worden terugverdiend. Alleen een andere geldschieter zoeken beantwoordt dus niet automatisch de vraag wie het project uiteindelijk betaalt.
Voorwaarden zijn doorslaggevend
In de officiële kabinetsreactie staan nog geen concrete deals met pensioenfondsen. Ook garanties op rendement of uitgewerkte afspraken over het opvangen van tegenvallers ontbreken.
Juist zulke voorwaarden bepalen of meedoen aantrekkelijk is voor fondsen én verantwoord voor hun deelnemers. De behoefte aan nieuwe infrastructuur is duidelijk. Of pensioengeld ook echt wordt ingezet, hangt af van de voorstellen die komen te liggen en hoe fondsen die beoordelen.
Bronnen: Vastgoedjournaal, korte inleiding, Rijksoverheid, 16 okt 2026, halfjaarrapport Zuidasdok en Kamerbrief beleggingskader pensioenfondsen.