Stel dat ik morgen bij een debat mijn stoel naar achter schuif en roep dat ik meer stemrecht zou moeten krijgen omdat ik bergen belasting betaal. Terecht dat iemand dan vraagt waar ik die kletskoek op baseer. Maar keer het eens om. Waarom vinden we het eigenlijk zó logisch dat iemand die gisteren achttien kaarsjes uitblies, vandaag mee beslist over de belasting die een ander morgen moet aftikken?
Ik ben Hans, 56, ondernemer. Ik maak weken van tachtig uur. Afgelopen zondag zat ik aan de keukentafel te puzzelen of ik een medewerker een vast contract kan geven. Die jongen verdient dat. Alleen moet ik zijn loon ook kunnen betalen als mijn grootste opdrachtgever straks wegvalt. Over zo’n afweging breek ik me een halve zondag het hoofd. Op tv is dat binnen één soundbite geregeld. “Werkgevers moeten meer zekerheid bieden.” Eens. Dat vindt de werkgever aan mijn keukentafel óók. Nu nog het prijskaartje.
“Laat de rijken dokken”
Ik heb het idee dat veel jongeren tegenwoordig links stemmen. Wat me stoort, is hoe makkelijk dat soms gaat. Nauwelijks kaas gegeten van politiek, nog geen euro inkomstenbelasting afgedragen, maar feilloos weten bij wie er wat extra te halen valt. Vraag wat hun partij allemaal wil uitgeven en de opsomming is eindeloos. Vraag wat het kost en ineens is “de rijken” een antwoord waarmee de hele begroting rond is.
Op mijn achttiende had ik precies dezelfde grote bek. Ik woonde thuis, de koelkast vulde zich vanzelf en als mijn vader over de energierekening begon, vond ik hem een mopperkont. Had je me toen gevraagd of het minimumloon fors omhoog moest, dan had ik meteen ja gezegd. Ik verdiende immers het minimumloon. Veel verder ging mijn politieke denkkracht niet. Waarom zou ik achteraf doen alsof ik toen zo verstandig was?

Wat verandert er nou op de dag dat je achttien wordt?
Dat is de vraag die me bezighoudt. De avond vóór je verjaardag hoor je in het journaal dat de verkiezingen óók over jouw toekomst gaan. Alleen mag jij nog niet stemmen. Eén nacht verder, drie appjes met “gefeliciteerd” en een stuk taart later ben je ineens bevoegd om mee te beslissen over de toekomst van het hele land. Waarom trekken we de grens bij achttien? Wat maakt eenentwintig zo’n knotsgekke gedachte?
In die extra drie jaar kan er van alles gebeuren. Je krijgt je eerste echte loonstrook. Je merkt na een huurverhoging wat er nog overblijft voor boodschappen. Of je zoekt een kamer en ontdekt dat een campagneloze belofte nog geen sleutel in het slot is. Welke kant je daarna stemt, moet je zelf weten. Dan heb je in elk geval iets meegemaakt om al die beloftes naast te leggen.
En ja, bij mij op de zaak loopt een negentienjarige rond die al vanaf zijn zestiende werkt. Die weet tot op de cent wat hij aan het eind van de maand overhoudt. Ik ken óók een ondernemer van mijn leeftijd die op een partij stemt omdat de lijsttrekker “tenminste een normale vent is”. Blijkbaar word je van dertig jaar belasting betalen ook niet per se een politiek orakel. Maar zelfs met die twee voorbeelden weet ik nog steeds niet waarom achttien per se zo’n logische knip zou zijn.
Wat mij betreft mag de stemleeftijd naar eenentwintig. Ook voor die achttienjarige die precies zo zou stemmen als ik. En laten we bij het volgende debat de microfoon eens geven aan die negentienjarige van mijn werk. Ik hoor hem al beginnen: “Hans, jij vertrouwt me met een bestelling van twintigduizend euro die ik eruit mag doen. Waarom niet met een rood potlood in het stemhokje?”
Op die vraag ben ik hem een antwoord verschuldigd. En op de mijne hoor ik ook graag eens een goed onderbouwd “waarom”.