Claire is net 17. Stemmen mag ze nog niet, maar zodra ze door haar socials scrolt, krijgt ze elke dag een flinke lading politiek over zich heen. Links tegen rechts, rechts tegen links, en vooral een hoop mensen die elkaar vertellen waarom de ander er compleet naast zit.
En precies dat begint haar enorm te irriteren.
Volgens Claire voelt het soms alsof het allang niet meer draait om oplossingen. “Als links en rechts alleen maar bezig zijn met knokken, verandert er toch nooit iets in dit land?”
Klinkt simpel uit de mond van een 17-jarige, maar misschien raakt ze daarmee juist een gevoelige snaar.
Het draait alleen nog om links vs. rechts
Claire zit heus niet elk uur bovenop de politiek. Net als veel jongeren pikt ze het meeste op via social media.
Clips van politici, stukjes uit debatten en verhitte woordenwisselingen schuiven zo tussen de rest van haar feed door.
Wat springt dan het meest in het oog?
De enorme berg geruzie.
Bij bijna elk politiek filmpje barst precies dezelfde strijd los. De een geeft ‘links’ van alles de schuld, een paar reacties later is ‘rechts’ weer verantwoordelijk voor zo’n beetje alles wat misgaat.
En voor je het weet gaat het niet eens meer over het onderwerp zelf.
“Je ziet mensen elkaar uitkafferen alleen maar omdat iemand er anders over denkt”, zegt Claire. “Maar daarmee los je toch niks op?”
Haar vader moest lachen
Toen Claire thuis haar frustratie deelde, schoot haar vader in de lach.
Niet omdat ze onzin praatte, maar omdat dit volgens hem allesbehalve nieuw is.
Hij legde uit dat de knokpartij tussen links en rechts al decennialang gaande is. Partijen veranderen, politici komen en gaan en thema’s schuiven, maar de tegenstelling blijft.
Dat vond Claire eigenlijk nóg vreemder.
“Dus dit gaat al decennia zo en niemand denkt: zullen we het eens anders aanpakken?”
Waarom moet je steeds een kamp kiezen?
Dat is precies wat Claire dwarszit aan het debat nu.
Waarom moet je bij elk onderwerp automatisch volledig links óf helemaal rechts zijn?
Volgens haar kun je bij het ene thema prima een linkse aanpak steunen en bij iets anders juist een rechtse oplossing logisch vinden.
Maar op socials is daar volgens haar nauwelijks ruimte voor.
Zodra je één mening deelt, word je meteen in een hokje geduwd. En daarna lijkt het soms belangrijker om dat hokje aan te vallen dan echt te luisteren naar wat iemand zegt.
“Als iemand van links iets zinnigs zegt, mag je dat toch ook gewoon erkennen als je rechts bent? En andersom net zo goed.”
Kijk eens naar wat je wél deelt
Claire vindt het vooral raar dat politici en hun achterban zo vaak benadrukken waarin ze verschillen.
Er zijn toch genoeg dingen die bijna iedereen uiteindelijk wil?
Betaalbaar kunnen wonen. Je veilig voelen. Goede zorg als je ziek bent. Goed onderwijs voor je kinderen. En genoeg geld overhouden om normaal te leven.
Over hoe je dat bereikt, kun je natuurlijk flink van mening verschillen.
Maar waarom begin je niet bij dat gedeelde doel?
Zoeken naar wat je deelt, noemt Claire het.
Niet doen alsof er geen politieke verschillen zijn, maar eerst kijken waar je elkaar wél kunt vinden.
Sociale media verergeren het alleen maar
Daar zit volgens Claire waarschijnlijk ook een deel van de crux.
Een rustig gesprek waarin twee mensen elkaars standpunt begrijpen, levert nu eenmaal minder spektakel op dan een politicus die woedend tegenover een tegenstander staat.
Woede scoort aandacht.
Een clip waarin iemand een politieke tegenstander verbaal neersabelt, gaat razendsnel rond. Een gesprek waarin twee partijen na een uur onderhandelen een compromis sluiten? Dat klinkt beduidend minder spannend.
Gevolg: jongeren zoals Claire zien vooral de strijd.
Tuurlijk zijn er grote verschillen
Dat betekent niet dat Claire vindt dat iedereen het ineens overal over eens moet zijn.
Partijen bestaan juist omdat mensen anders denken over belastingen, klimaat, migratie, zorg, Europa en de rol van de overheid.
Discussie hoort dus bij een democratie.
Maar volgens Claire is er een groot verschil tussen discussie om samen dichter bij een oplossing te komen en ruzie om te bewijzen dat de ander fout zit.
En dat laatste ziet ze, wat haar betreft, veel te vaak.
Een 17-jarige met een lastige vraag
Misschien is het juist interessant dat die vraag komt van iemand die nog niet jarenlang in politieke loopgraven heeft gestaan.
Claire kijkt er vrij onbevangen naar.
Nederland heeft problemen. Links heeft ideeën. Rechts heeft ideeën. Geen van beide krijgt op elk onderwerp volledig zijn zin.
Dus uiteindelijk moet je toch samen aan tafel.
Waarom dan eerst jaren tegen elkaar tekeergaan?
“Mijn vader zegt dat dit vroeger ook al zo ging”, zegt Claire. “Maar dat vind ik geen reden om ermee door te blijven gaan.”
Links vindt Claire vast te naïef, rechts waarschijnlijk ook
Critici zullen zeggen dat politiek nu eenmaal ingewikkelder is dan Claire het schetst. En daar hebben ze een punt.
Sommige overtuigingen botsen fundamenteel. Een compromis kan niet altijd, en soms is stevige oppositie juist nodig.
Maar haar kernpunt blijft interessant als vraag:
Wanneer zijn we zo gefixeerd geraakt op winnen van ‘de andere kant’ dat samenwerken bijna voelt als verliezen?
Ze is pas 17, maar volgend jaar hoort Claire tot een nieuwe lichting kiezers.
En misschien zit die generatie helemaal niet te wachten op nóg twintig jaar hetzelfde gekibbel.
Zoals Claire het nuchter samenvat:
“Je hoeft het niet overal over eens te zijn. Maar als niemand meer luistert, hoe wil je dan ooit iets voor elkaar krijgen?”