App je via WhatsApp met vrienden en familie? Wees dan de komende tijd extra alert. Er circuleert een vals bericht waarmee fraudeurs proberen binnen te komen op WhatsApp-accounts.
Het venijnige is: het oogt totaal onschuldig.
Je krijgt een lief berichtje van iemand die je kent: of je even wilt stemmen op een meisje dat meedoet aan een wedstrijd.
Klinkt als een kleinigheid, toch?
Maar er zit een geraffineerde truc achter waarmee criminelen jouw WhatsApp kunnen kapen.
Het tv-programma Kassa slaat alarm over deze werkwijze en legt uit hoe je voorkomt dat je account wordt overgenomen.
Het begint met een onschuldig berichtje
Het start met een appje dat lijkt te komen van een vriend, familielid of andere bekende.
Daarin staat de vraag of je even wilt stemmen op een meisje genaamd Eliška.
Volgens het verhaal is zij de dochter van een vriendin van de afzender.
Ze zou meedoen aan een wedstrijd waarbij een gratis dansles te winnen is.
Jij hoeft alleen maar op een link te tikken en je stem uit te brengen.
Voor de meesten klinkt dat heel behulpzaam.
Waarom zou je een bekende niet even uit de brand helpen?
En precies daarop spelen de oplichters in.
Het bericht komt écht van een bekende
Wat het extra verraderlijk maakt: het bericht kan écht vanaf het WhatsApp-account van iemand uit je contacten zijn verzonden.
Dat account kan eerder al in handen van criminelen zijn gevallen.
Daardoor lijkt het alsof een goede vriend of familielid jou persoonlijk om hulp vraagt.
Je ziet de bekende naam en profielfoto en je appt misschien al jaren met die persoon.
Dan slaat je achterdocht sneller niet aan.
Maar ook als een bericht van een vertrouwd nummer komt, is dat geen garantie dat de eigenaar het echt stuurde.
Wat gebeurt er als je op de link klikt?
Open je de link, dan kom je op een site die sprekend lijkt op een echte stemactie.
Je wordt gevraagd je stem uit te brengen.
Vaak moet je eerst je telefoonnummer invullen.
Daarna kan de site vragen om een verificatiecode door te geven, een QR-code te scannen of binnen WhatsApp een koppelverzoek te bevestigen.
En dáár gaat het mis.
Keer je zo’n verzoek goed, dan kunnen criminelen hun eigen laptop of tablet koppelen aan jouw WhatsApp.
Dat kan gebeuren zonder dat je direct doorhebt wat je precies hebt toegestaan.
Alleen op de link tikken betekent niet meteen dat je account is gekaapt. Het echte risico ontstaat pas als je daarna de gevraagde verificatie- of koppelstappen uitvoert.
Criminelen kunnen jouw berichten meelezen
Zodra een onbekend apparaat is gekoppeld, kunnen oplichters via dat apparaat je berichten inzien.
Ze kunnen zich bovendien voordoen als jou.
Dus kunnen ze namens jou appjes sturen naar vrienden, familie en collega’s.
Met alle gevolgen van dien.
Een bericht van jouw vertrouwde nummer wekt nu eenmaal sneller vertrouwen.
Zo breiden ze de zwendel steeds verder uit.
Dit heet ‘ghost pairing’
Deze werkwijze heet ook wel ghost pairing.
Hierbij proberen criminelen niet per se je hele telefoon over te nemen,
maar misbruiken ze de optie om extra apparaten aan WhatsApp te koppelen.
Die functie is normaal juist superhandig:
je kunt daarmee WhatsApp op je pc of tablet gebruiken.
Krijgt een oplichter jou zover dat je zijn apparaat koppelt, dan draait diezelfde functie tegen je.
Het lastige is dat WhatsApp op je eigen telefoon gewoon blijft werken,
waardoor je niet snel doorhebt dat er iemand meekijkt.
Daarna vragen oplichters om geld
Hebben ze eenmaal toegang, dan kunnen ze van alles uitsturen.
Soms sturen ze opnieuw hetzelfde stemverzoek,
maar ze kunnen ook switchen naar een andere truc.
Zo kunnen ze bekenden appen met een dringend geldverzoek,
bijvoorbeeld omdat er zogenaamd een factuur betaald moet worden of iemand even niet bij de bank kan.
De ontvanger denkt dan met jou of een andere bekende te praten,
terwijl er in werkelijkheid een oplichter achter zit.
Bel daarom altijd even bij onverwachte geldverzoeken,
zelfs als het lijkt te komen van iemand die je goed kent.
Ook andere meisjesnamen worden gebruikt
Eliška is niet de enige naam die wordt gebruikt.
Volgens Kassa gaan er ook varianten rond met namen als Emma, Klara, Mia of Sophia.
Het verhaal blijft nagenoeg hetzelfde:
een meisje doet mee aan een wedstrijd en heeft jouw stem nodig voor een prijs.
Wees dus niet alleen alert op één specifieke naam,
maar ook op soortgelijke verzoekjes met andere namen.
Controleer direct of iemand toegang heeft tot jouw WhatsApp
Gelukkig kun je zelf checken of er vreemde apparaten aan jouw WhatsApp hangen.
Doe die check zeker als je onlangs op een verdachte link klikte en een koppelverzoek hebt goedgekeurd.
Zo doe je dat:
- Open WhatsApp op je smartphone.
- Op Android ga je via de drie puntjes naar Gekoppelde apparaten. Op iPhone staat dit meestal onder Instellingen.
- Check welke computers, tablets of andere apparaten gekoppeld zijn.
- Zie je iets dat je niet herkent? Tik erop en kies Uitloggen.
Daarmee haal je de koppeling met dat apparaat weg.
Iemand die via dat apparaat meekeek, kan dan niet langer in jouw WhatsApp.
Wat als je het bericht al hebt ontvangen?
Kreeg je zo’n stemverzoek over Eliška of een ander meisje binnen?
Klik dan niet op de link.
Neem liever direct contact op met de afzender,
bijvoorbeeld door even te bellen.
Vraag of diegene het bericht zelf heeft gestuurd.
Is het antwoord nee?
Waarschuw dan dat zijn/haar account mogelijk is misbruikt,
en adviseer om meteen de gekoppelde apparaten te controleren en onbekenden af te melden.
Zo voorkom je dat nog meer mensen erin trappen.
Stel tweestapsverificatie in
Naast het checken van gekoppelde apparaten kun je je WhatsApp extra beveiligen.
Zet vooral tweestapsverificatie aan.
Dat voegt een extra beveiligingslaag toe.
Je vindt de optie in de instellingen van WhatsApp.
Ga naar Account en kies Verificatie in twee stappen.
Volg de stappen om een pincode in te stellen.
Met die extra stap wordt het lastiger om jouw account opnieuw te registreren.
Let op: tweestapsverificatie betekent niet dat je onbekende koppelverzoeken wél kunt goedkeuren.
Wat als je de toegang tot WhatsApp kwijt bent?
Ben je toch je WhatsApp kwijt?
Probeer dan opnieuw in te loggen met je eigen telefoonnummer.
Je krijgt daarna een zescijferige verificatiecode via sms of een spraakoproep.
Registreer je je nummer opnieuw en voer je de code in, dan worden andere apparaten volgens WhatsApp automatisch afgemeld.
Check daarna je beveiligingsinstellingen nog eens.
Breng ook vrienden en familie op de hoogte dat er mogelijk berichten uit jouw naam zijn verstuurd,
zodat zij niet op nepverzoeken ingaan.
Vooral het vertrouwen maakt deze truc gevaarlijk
Bij online oplichting denk je misschien aan rare nummers, kromme mails of dubieuze sites.
Maar deze WhatsApp-methode werkt subtieler.
Ze leunen juist op het vertrouwen tussen vrienden en familie.
Een vriendelijk stemverzoek klinkt nu eenmaal minder verdacht dan direct om geld vragen,
zeker als het lijkt te komen van iemand die je kent.
Zo overtuigen ze sneller.
En als één persoon valt,
rolt de fraude makkelijk door naar de rest van het netwerk.
Ook in Duitsland wordt gewaarschuwd
Het speelt niet alleen in Nederland.
Volgens Kassa waarschuwt de Duitse politie al weken voor vergelijkbare appjes.
Ook daar proberen criminelen accounts te misbruiken via foute links en koppelverzoeken.
De autoriteiten adviseren gebruikers hun accounts goed te beveiligen.
Dat laat zien dat dit geen onschuldig kettingbericht is, maar serieuze digitale fraude.
Waarschuw vooral vrienden en familie
Opletten blijft je beste bescherming.
Krijg je onverwacht een verzoek om op iemand te stemmen?
Check dan eerst of het klopt.
Geef nooit zomaar verificatiecodes door en keur geen vreemde koppelverzoeken binnen WhatsApp goed.
Vraagt iemand uit je contacten ineens om geld?
Bel diegene dan eerst op een vertrouwd nummer.
Een paar seconden extra controleren kan voorkomen dat criminelen jouw gesprekken lezen en vervolgens ook jouw vrienden en familie benaderen.
Deel deze waarschuwing gerust met mensen die veel WhatsApp gebruiken,
zeker als zij niet weten dat oplichters ook via accounts van bekenden kunnen berichten.
Heb jij zo’n bericht over Eliška, Emma of een ander meisje al gezien? Breng anderen dan ook op de hoogte.