Waar veel Nederlanders ’s ochtends vroeg opstaan voor werk of college, koos Anne (23) uit Utrecht voor een heel andere route. Ze stopte met haar studie en haar bijbaan om zich volledig te storten op activisme en demonstraties.
“Studeren voelde voor mij doelloos,” zegt ze. “De wereld staat in brand: klimaat, ongelijkheid, oorlog… iemand moet in beweging komen. Daarom ben ik gestopt met school en werk om me helemaal op activisme te richten.”
Van collegebank naar de straat
Tijdens haar studie politicologie schoof Anne steeds vaker aan bij protesten. Eerst af en toe, later bijna elke week. Op een gegeven moment vond ze dat belangrijker dan haar opleiding.
“Ik zat op een dag in een hoorcollege en dacht: wat doe ik hier eigenlijk? De echte verandering gebeurt buiten, op straat.”
Sindsdien staat ze vaak tussen de menigte bij acties in Amsterdam, Den Haag en Utrecht. De afgelopen jaren nam het aantal protesten flink toe in Nederland; in Den Haag alleen al worden jaarlijks honderden demonstraties georganiseerd, over thema’s als klimaat, landbouw, onderwijs en internationale conflicten.
Activisme als ‘baan’
Voor Anne voelt het inmiddels als een fulltime bezigheid. Ze helpt acties op touw zetten, ontwerpt posters en mobiliseert mensen via socials.
“Het slokt bakken tijd op. Je plant acties, je probeert mensen te bereiken en je staat er zelf ook bij. Dat is bijna een job op zich.”
Tegenstanders zeggen dat veel activisten vooral demonstreren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor studie of werk. Anne snapt waar dat vandaan komt, maar is het er niet mee eens.
“Echte verandering komt niet van mensen die alleen hun werk doen en verder niets.”
Worden demonstranten betaald?
In discussies over protesten hoor je vaak dat demonstranten “betaald” zouden worden om te komen opdagen. Het idee van paid protesters duikt regelmatig op in politieke en online debatten, maar hard bewijs dat complete demonstraties uit betaalde deelnemers bestaan is schaars.
Wat wel bestaat: vergoedingen voor vrijwilligers binnen organisaties. In Nederland mag je als vrijwilliger een onbelaste vrijwilligersvergoeding krijgen. Die kan oplopen tot ongeveer €210 per maand of €2100 per jaar, met een maximaal uurtarief van een paar euro.
Sommige actiegroepen keren ook onkostenvergoedingen uit. Zo liet een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion weten dat een deel van de deelnemers een vergoeding van ongeveer €170 per maand ontving om gemaakte kosten te dekken.
Volgens organisaties gaat het daarbij niet om “betalen om te protesteren”, maar om het compenseren van uitgaven zoals reizen, trainingen of materiaal.
Activisme zit in de lift
De laatste jaren is activisme zichtbaarder geworden in Nederland. Klimaatacties, studentenprotesten en boerenacties trokken geregeld duizenden deelnemers en leidden soms tot stevige reacties uit de samenleving.
Anne denkt dat dit nog maar het begin is.
“Steeds meer jongeren voelen dat het systeem niet voor hen werkt. Dan wordt protesteren een manier om je stem te laten horen.”
Of ze ooit weer gaat studeren of werken, weet ze nog niet.
“Misschien ooit. Maar voor nu staat activisme bovenaan.”