Even gauw wat halen en een twintigje neertellen? Dat kan lang niet meer overal. Een groeiend aantal winkels en organisaties accepteert alleen nog pin of mobiel betalen. Zeker bij zelfscankassa’s, pompstations, bioscopen en in het OV is cash niet meer de standaard.
Toch zit er een opvallende draai aan. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) blijft het aantal plekken waar je met contant kunt afrekenen vrij constant. Zo’n 4 à 5 procent van de winkels draait echt volledig op pin.
Als je vaker met cash afrekent, merk je wel dat de mogelijkheden op bepaalde locaties flink zijn ingeperkt.
Hier kun je bij bekende ketens niet meer met cash terecht
Een opvallend voorbeeld: KPN. In de winkels van die provider kun je al sinds 2017 niet meer contant betalen.
KPN schakelde destijds over op volledig pin-only. Veiligheid van personeel woog zwaar: zonder cash in de lade is de kans op overvallen en diefstal kleiner.
Op heel wat andere locaties is cash ook verdwenen of stevig ingeperkt.
Zo betaal je bij onbemande tankstations van bijvoorbeeld Tango en TinQ direct aan de pomp met je pas.
Zonder personeel om cash te verwerken, kun je daar meestal niet met biljetten of munten terecht.
Zelfs bij Albert Heijn kun je niet overal cash kwijt
Supermarkten nemen doorgaans nog gewoon contant aan, maar er zijn uitzonderingen.
Op bepaalde Albert Heijn To Go-locaties met alleen zelfscankassa’s kun je uitsluitend elektronisch afrekenen.
In gewone AH-filialen zie je ook steeds vaker aparte zelfscanzones waar je alleen kunt pinnen.
Dat wil niet zeggen dat de hele winkel cash weigert. Bij de bemande kassa kun je in veel gevallen nog wel met contant terecht.
Maar als er steeds meer zelfscankassa’s bijkomen en minder bemande kassa’s open zijn, wordt afrekenen met cash in de praktijk lastiger.
Bioscopen en apotheken gaan steeds vaker voor pin
Ook in de vrije tijd is pinnen inmiddels de standaard aan het worden.
Bij ketens als Pathé ligt de focus duidelijk op digitaal betalen. Hoeveel je nog met cash kunt doen, verschilt per locatie en de aanwezige systemen.
Wie z’n kaartje of snacks altijd contant rekent, kan daardoor voor een verrassing komen te staan.
Veel apotheken stimuleren pinnen of stappen zelfs volledig over op elektronisch betalen.
Ook hier draait het om veiligheid, snelheid en het beperken van cash in de lade.
Het beleid verschilt per apotheek, dus check vooraf even hoe je er kunt afrekenen.
In bus en tram kun je al jaren niet meer contant betalen
Reis je met het OV, dan heb je vast gemerkt dat cash betalen vrijwel niet meer kan.
In veel bussen en trams koop je al jaren geen kaartje meer met muntjes of biljetten.
Vervoerders schaften contant betalen aan boord af om chauffeurs veiliger te laten werken en het instappen te versnellen.
Nu check je doorgaans in en uit met een OV-chipkaart, je pinpas of je telefoon.
Ook bij de trein is digitaal betalen de norm.
Heb je geen pinpas of betaal je liever contant, dan vraagt dat wat meer voorbereiding. Op sommige stations kun je nog steeds een kaartje met cash kopen, maar zeker niet overal.
In parkeergarages wordt contant betalen steeds schaarser
Parkeren digitaliseert ook in rap tempo.
Bij veel Q-Park-garages staan betaalautomaten waar je met je pinpas of telefoon afrekent.
Steeds vaker kun je automatisch betalen via kentekenherkenning of een parkeerapp.
Handig voor automobilisten, want je hoeft niet meer langs de automaat.
Maar wie alleen cash op zak heeft, kan in sommige garages vastlopen.
Welke betaalopties er zijn, verschilt per locatie.
Waarom stappen bedrijven over op pin-only?
Daar zitten meerdere redenen achter.
Veiligheid staat bovenaan: zonder contant in de kassa valt er minder te halen.
Bovendien kost cash verwerken tijd én geld.
Personeel moet wisselgeld klaarleggen, lades tellen en contant veilig afstorten.
Bij elektronische betalingen gaat veel daarvan automatisch.
Bij zelfscans is digitaal betalen extra handig: winkels hoeven geen systemen te plaatsen voor het innemen en teruggeven van munt- en briefgeld.
Pin-only is voor bedrijven daardoor vaak simpelweg makkelijker.
Toch is lang niet iedereen hier blij mee.
Waarom blijft contant geld belangrijk?
Ook al betalen steeds meer mensen met pas of telefoon, voor een deel van de bevolking blijft cash cruciaal.
Denk aan ouderen die minder handig zijn met digitale betaalmiddelen.
Maar ook mensen die worstelen met digitaal bankieren, geen geschikte betaalpas hebben of hun uitgaven juist bewust met cash willen managen.
Cash heeft nog een pluspunt: je kunt betalen zonder elektronische transactie.
Gaat het digitale betalingsverkeer plat, dan is contant bovendien een bruikbaar alternatief.
Daarom hamert DNB op een goed draaiend systeem voor contant geld.
Maar 4 tot 5 procent van de winkels is écht pin-only
Ondanks al die voorbeelden schetsen DNB-cijfers een genuanceerder beeld.
Het overgrote deel van de Nederlandse winkels neemt nog steeds contant aan, aldus de centrale bank.
Slechts zo’n 4 tot 5 procent is echt volledig pin-only.
Met andere woorden: bij grofweg 95 à 96 procent kun je nog met cash betalen.
Volgens DNB is de acceptatie van contant daarmee redelijk stabiel.
Toch vertellen die cijfers niet het hele verhaal.
Een winkel kan officieel cash accepteren, terwijl het merendeel van de kassa’s alleen pin doet.
En buiten de klassieke retail zijn er genoeg sectoren waar cash zelden wordt gebruikt.
Daardoor voelt het voor veel mensen alsof cash sneller verdwijnt dan de winkelstatistieken suggereren.
Mag een winkel cash weigeren?
In Nederland is contant geld in winkels niet algemeen verboden.
Maar dat wil niet zeggen dat elke zaak verplicht is elke cashbetaling aan te nemen.
Binnen de huidige regels mogen bedrijven vaak zelf kiezen welke betaalmiddelen ze accepteren, zolang ze dat helder communiceren.
Politiek ligt er wél discussie over regels die contant betalen beter moeten borgen.
Belangrijke vraag daarbij: hoe blijft iedereen toegang houden tot basisproducten en -diensten als je niet elektronisch kunt of wilt betalen?
Dat raakt aan het bredere debat over toegankelijkheid en de toekomst van betalingen.
Gaat contant geld uiteindelijk helemaal verdwijnen?
Voorlopig lijkt cash niet uit Nederland te verdwijnen.
De meeste winkels nemen nog steeds biljetten en munten aan.
Tegelijk zie je dat elektronisch betalen op steeds meer plekken de norm is.
Bij onbemande locaties, zelfscans, parkeergarages en in het OV is dat al overduidelijk.
De hamvraag: hoe houden we betalen voor iedereen toegankelijk?
Want pinnen is voor velen snel en makkelijk, maar er zijn ook mensen die liever contant betalen of daarvan afhankelijk zijn.
DNB-cijfers laten zien dat cash in winkels nog lang niet weg is. Maar ga je alleen met biljetten en muntgeld op stap, dan kun je steeds vaker voor verrassingen komen te staan.
Hoe reken jij meestal af in de winkel? Nog vaak contant, of bijna altijd met je pinpas of telefoon?