AOW-leeftijd in hogere versnelling richting 70
De beoogde coalitie van D66, VVD en CDA zet het pensioenstelsel op een nieuw spoor. Door een andere rekenregel gaat de AOW-leeftijd voortaan vlotter mee met de stijgende levensverwachting. Gevolg: de grens van 70 jaar schuift niet pas richting 2069, maar komt al in 2054 in zicht. Dat is een flinke sprong en markeert een duidelijke koerswijziging.
Wie merkt het als eerste?
Ben je geboren in 1984 of later? Dan schuift je AOW-start minimaal een jaar op. Omdat de pensioenleeftijd strakker aan de levensverwachting wordt vastgeklonken, weegt elk extra levensjaar zwaarder door. Vooral jongere generaties voelen dat meteen: je werkt langer door voordat je AOW ingaat.
Zo zit de oude en nieuwe rekenregel in elkaar
Nu bepaalt het ministerie van Sociale Zaken jaarlijks de AOW-leeftijd voor de komende vijf jaar. Daarbij kijken ze naar de verwachte levensduur van 65-jarigen. In de wet staat dat slechts twee derde van de stijging van de levensverwachting wordt doorgegeven aan de AOW-leeftijd. Dat dempt de schokken en zorgt voor een gematigder stijging.
De coalitie wil dit per 2033 omdraaien: niet twee derde, maar de volledige stijging telt dan mee. Een een-op-een-koppeling dus. Daardoor gaat het tempo structureel omhoog en sluit het, zeggen voorstanders, beter aan bij de demografische werkelijkheid.
Rob Jetten (D66)
Foto: Martijn Beekman
Doorrekeningen en tools
De Telegraaf liet met CBS-prognoses uitrekenen wat dit doet en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat de stijging langzamer. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank maakt het effect zichtbaar. Als je dezelfde CBS-verwachtingen toepast, kom je met de nieuwe koppeling in 2054 al op 70 jaar uit. In het bestaande systeem klimt de leeftijd geleidelijker, waardoor pieken en dalen meer worden afgevlakt.
Wat betekent dit voor de overheidsfinanciën?
Volgens de coalitie levert de hardere koppeling uiteindelijk structureel 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen krijgen later AOW en blijven langer werken. Zo helpt de maatregel om de kosten van vergrijzing beter beheersbaar te houden.
Botsing met het akkoord van 2019
Die versnelling botst met het pensioenakkoord van 2019. Toen is juist bewust voor een zachtere koppeling gekozen om draagvlak te creëren. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs te vergaand. Om de vakbonden tegemoet te komen, kwam er toen de huidige afgezwakte formule die rust rond de AOW-leeftijd moest brengen.
Vakbonden zijn ongerust
Bij FNV is het vertrouwen broos. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga ziet dit als een breuk met de afspraken. Hij benadrukt hoe precair het compromis toen al was. Volgens hem gaat het deksel nu weer van de pan en laait de discussie opnieuw op. Je kunt groepen verwachten die vasthouden aan het idee dat 67 ook echt 67 moet blijven.
Wanneer zie je dit terug?
De AOW-leeftijd staat nu op 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en drie maanden. Volg je de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en zes maanden. Met de nieuwe aanpak bereik je datzelfde niveau al een jaar eerder. De versnelling is dus niet alleen iets voor de verre toekomst; je ziet het relatief snel terug in de cijfers.
Het gat groeit richting 2054 en daarna
Na 2034 lopen de twee lijnen steeds verder uiteen. Rond 2054 bedraagt het verschil een vol jaar: in het huidige stelsel zou je op 69 jaar uitkomen, in de coalitieplannen al op 70. Voor iemand geboren in 1984 betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je door tot 2070, dan schat het CBS dat de AOW-leeftijd met de nieuwe koppeling 71 jaar en zes maanden wordt. Met de oude methode kom je rond 70 jaar uit. Dat laat zien hoe groot het rekenkundige effect op termijn kan worden.
Rekenwerk en nuances
Actuaris Egbert Kromme (voorheen KPMG) bevestigt dat de som klopt: haal je de factor twee derde uit de formule, dan rolt met de CBS-prognoses in 2054 een AOW-leeftijd van 70 jaar uit de bus. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er geen officiële vaststelling komt zolang de leeftijd niet in het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden bovendien elk jaar bijgesteld; zo drukten de coronajaren de levensverwachting tijdelijk, wat de stijging afremde.
Politiek blijft het broos
CDA-leider Henri Bontenbal benadrukt dat dit volgens hem geen versobering van de AOW is. De snellere koppeling zou bovendien pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, zegt hij om de achterban gerust te stellen. Toch is duidelijk dat het debat weer volledig open ligt. Met hogere financiële inzet, oude beloftes en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een heet hangijzer. Of deze koers standhoudt, hangt af van politiek draagvlak en maatschappelijke druk.