Heel Nederland schrok van wat Zembla liet zien. Tussen neonazi’s bij geheime vechtgala’s werden FVD’ers herkend. Logische vervolgvraag: kun je zo’n partij eigenlijk verbieden? Een nieuw wetsvoorstel geeft daar een antwoord op, maar de lat ligt bijzonder hoog.
Dit toonde Zembla
In een gezamenlijke documentaire van Zembla en de Vlaamse omroep VRT (Pano) zie je hoe neonazi’s uit binnen- en buitenland elkaar te lijf gaan in een geïmproviseerde boksring. Tussen de aanwezigen bevonden zich ook mensen met een lidmaatschap van Forum voor Democratie.
De partij greep snel in. Eerst vlogen twee leden eruit, onder wie een fractievoorzitter in een gemeenteraad. Inmiddels heeft FVD zes herkende leden uit de partij gezet. Fractievoorzitter Ralf Dekker noemt de beelden “schokkend”.

Minister: “Krachtig afstand nemen”
Ook op het Binnenhof zorgt de uitzending voor opschudding. Minister van Justitie Van Weel vindt dat FVD tekst en uitleg moet geven. “Het is aan die partij om daar helder en krachtig afstand van te nemen,” zegt hij volgens de NOS.
Het Openbaar Ministerie bekijkt de beelden. Daarna volgt een besluit of er een strafrechtelijk onderzoek komt naar mogelijke strafbare feiten.
Mag je een partij verbieden?
Op dit moment is dat in Nederland heel ingewikkeld. Daarom werkt het kabinet aan de Wet op de politieke partijen. Daarin wordt voor het eerst duidelijk vastgelegd wanneer een partij verboden kan worden.
De drempel ligt hoog. Volgens het voorstel kan een partij alleen worden verboden als zij de democratische rechtsstaat ernstig in gevaar brengt. Dus: omstreden ideeën of een paar ontspoorde leden zijn niet genoeg. Het moet gaan om een reële, forse dreiging.
Kanttekeningen bij het voorstel
De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, vindt dat het kabinet nog scherper moet afbakenen wanneer zo’n ernstige bedreiging precies aan de orde is. Volgens de Raad mag een partij niet enkel vanwege haar opvattingen of uitingen worden verboden.
Daarna heeft het kabinet het voorstel aangepast. Een partij die in strijd met de grondbeginselen handelt, krijgt eerst de kans om de zaken te herstellen voordat een verbod kan worden uitgesproken.
“Afschuwelijk, maar niet verbieden”
In een opiniestuk dat Metro deelt, wordt die grens nog eens onderstreept. De beelden zijn walgelijk, staat erin, maar dat is volgens de schrijver nog geen reden voor een partijverbod. De lat in de nieuwe wet ligt hoog: de democratische rechtsstaat moet echt serieus in het geding zijn.
Op Facebook lopen de emoties ondertussen hoog op. Honderden mensen discussiëren over waar de grens ligt. De één vindt dat een partij met zulke leden niet thuishoort in de politiek, de ander waarschuwt dat verbieden juist ondemocratisch is.
Voorlopig ligt een verbod dus niet op tafel. De Wet op de politieke partijen is bovendien nog niet ingevoerd.