Al weken lang gaat het er in Frankrijk heftig aan toe met rellen, brandstichtingen en plunderingen. Als je de beelden ziet van gebouwen in lichterlaaie en felle confrontaties tussen jongeren en de politie, snap je de grote ongerustheid.
Toch, zegt de Vlaamse schrijfster en oud-Frankrijkcorrespondent Mia Doornaert, wordt de echte oorzaak nauwelijks benoemd.
In WNL Op Zondag kwam ze met scherpe opmerkingen over de Franse politieke verhoudingen.
Zij meent dat er een riskante kruisbestuiving is tussen radicaal-links en islamitische bewegingen, en wijst daarbij vooral naar één politicus: Jean-Luc Mélenchon.
Volgens haar is hij zelfs nog gevaarlijker dan Marine Le Pen.
Ruim 1300 arrestaties en tientallen gewonde agenten
De voorbije weken werd Frankrijk opnieuw getroffen door massale onrust.
Zaterdag alleen al werden volgens de berichtgeving 1314 mensen opgepakt.
Daarnaast raakten 53 agenten gewond en werden 24 winkels leeggeroofd.
Zelfs monumentale panden kregen het te verduren.
Doornaert verwijst bijvoorbeeld naar het oude stadhuis van Limoges en een historisch gebouw aan de Place Bellecour in Lyon.
Volgens haar laten die verwoestingen zien dat het verder gaat dan gewone politieke betogingen.
Wat haar vooral bezighoudt, zijn de gevolgen voor de Franse samenleving.
‘Niet Marine Le Pen is het gevaarlijkst’
In het politieke debat gaat de aandacht vaak uit naar Marine Le Pen en haar radicaal-rechtse partij Rassemblement National.
Toch ziet Doornaert de grootste politieke dreiging nu ergens anders.
Ze wijst naar Jean-Luc Mélenchon, de 75-jarige leider van de radicaal-linkse beweging La France Insoumise.
Volgens haar benut Mélenchon de onvrede onder jongeren met een migratieachtergrond om zijn eigen positie te versterken.
Ze verwijt hem dat hij jongeren tegen de Franse samenleving ophitst.
Dat is niet mis.
In haar ogen is het een strategie om nieuwe kiezers aan zich te binden, vooral in de banlieues van de grote steden.
Wat bedoelt Doornaert met het ‘monsterverbond’?
Een van haar meest opvallende stellingen gaat over wat zij ziet als een samenwerking tussen uiterst linkse bewegingen en islamitische groepen.
Volgens Doornaert staan die stromingen op belangrijke thema’s juist lijnrecht tegenover elkaar.
Zo verdedigt radicaal-links doorgaans individuele vrijheden, waaronder lhbti-rechten en andere minderheden.
Conservatief-islamitische opvattingen wijken daar volgens haar vaak sterk van af.
Toch ziet ze een gedeeld belang.
Volgens Doornaert vinden de bewegingen elkaar in hun kritiek op de Verenigde Staten, Israël en westerse machtsstructuren.
Daarom spreekt ze van een politiek verbond dat volgens haar riskante gevolgen kan hebben.
Dit is haar interpretatie; dat er daadwerkelijk één gecoördineerde samenwerking achter de Franse rellen zit, is niet aangetoond.
Jongeren met migratieachtergrond staan centraal in het debat
Doornaert richt haar pijlen vooral op de manier waarop Mélenchon volgens haar jongeren in de Franse buitenwijken aanspreekt.
Veel van die jongeren zijn in Frankrijk geboren en behoren tot de tweede, derde of zelfs vierde generatie met een migratieachtergrond.
Volgens haar worden bestaande gevoelens van achterstelling en boosheid politiek aangewakkerd.
Ze vreest dat de kloof tussen deze jongeren en de Franse staat daardoor groter wordt.
In de buitenwijken spelen al langer spanningen rond politieoptreden, werkloosheid, discriminatie en ongelijke kansen.
Die problemen drukken zwaar op het maatschappelijke debat.
Toch vindt Doornaert dat je daarmee de gewelddadige vernielingen niet volledig verklaart.
Mélenchon wijst verantwoordelijkheid voor de rellen van de hand
De kritiek op Mélenchon maakt deel uit van een bredere politieke discussie in Frankrijk.
Ook andere politici verwijten hem en zijn partij dat ze met felle uitspraken de spanningen aanjagen.
Mélenchon ontkent dat.
Volgens hem komt de onrust juist voort uit diepgewortelde maatschappelijke problemen die door opeenvolgende regeringen onvoldoende zijn aangepakt.
Zijn partij La France Insoumise zegt in te zetten op vreedzame politieke mobilisatie.
Ook oud-president François Hollande waarschuwde dat het te simpel is om één politicus verantwoordelijk te houden voor de rellen.
Zo staan twee verklaringen tegenover elkaar: politieke opruiing aan de ene kant en structurele oorzaken aan de andere.
Frankrijk op weg naar cruciale verkiezingen
Die uitspraken vallen op een gevoelig moment.
In april 2027 kiest Frankrijk een nieuwe president.
Mélenchon is een zwaargewicht binnen de radicaal-linkse beweging, terwijl Marine Le Pen en haar partij eveneens een hoofdrol spelen in het politieke landschap.
De spanning rond migratie, veiligheid en nationale identiteit blijft naar verwachting een topkwestie in het debat.
Doornaert vreest dat de huidige onrust de verhoudingen verder verhardt.
Ze waarschuwt politici om voorzichtig te zijn met taal die groepen tegenover elkaar kan zetten.
Discussie die in Nederland ook herkenbaar is
Wat er in Frankrijk gebeurt, raakt thema’s waarover in Nederland ook vaak wordt gesproken.
Denk aan integratie, de relatie tussen religie en politiek, veiligheid op straat en de invloed van politieke partijen op maatschappelijke spanningen.
Toch kun je Frankrijk niet één-op-één met Nederland vergelijken.
De landen verschillen in politiek systeem, sociale context en historische achtergrond.
Wel laat dit zien hoe lastig het is om maatschappelijke onvrede, politieke actie en gewelddadige rellen van elkaar te scheiden.
Is Frankrijk nu dieper verdeeld dan ooit?
Voor Doornaert is duidelijk dat de Franse politiek een riskante richting op kan gaan als maatschappelijke spanningen worden gebruikt om tegenstellingen te vergroten.
Daarbij ziet ze Mélenchon als een sleutelfiguur.
Critici van die lezing benadrukken dat de oorzaken complex zijn en niet te herleiden tot één politicus of bevolkingsgroep.
Ondertussen worstelt Frankrijk met de nasleep van het geweld.
De schade, het hoge aantal arrestaties en de gewonde agenten laten zien hoe ernstig de situatie is.
Wat denk jij? Heeft Mia Doornaert een punt dat partijen de spanningen in Frankrijk opstoken, of zit het vooral in problemen zoals ongelijkheid en integratie?