De start van de najaarsprik tegen corona wakkert discussie aan over hoe mogelijke bijwerkingen worden vastgelegd en gedeeld. Uit een analyse van Europese meldgegevens zou blijken dat er in korte tijd 95 Nederlandse meldingen zijn binnengekomen, waarvan er twee gepaard gingen met een ziekenhuisopname.
Het Artsen Collectief vraagt zich af hoe zichtbaar deze info is bij Bijwerkingencentrum Lareb.
Met name dat de meldingen volgens betrokken onderzoekers niet afzonderlijk zijn terug te vinden in de openbare overzichten, levert kritiek op.
Wat betekenen die aantallen nu echt? En hoe kan het dat niet elke melding meteen publiek te zien is?
95 meldingen in een korte periode
Volgens berichtgeving verzamelde data-analist Wouter Aukema gegevens uit het Europese registratiesysteem voor vermoedelijke bijwerkingen van medicijnen en vaccins.
Het betreft meldingen die vanuit Nederland zouden zijn ingestuurd tussen 30 september en 11 oktober 2026.
Die analyse telt 95 meldingen met bij elkaar 382 beschreven, vermoedelijke bijwerkingen.
Dat onderscheid is belangrijk.
Eén melder kan namelijk meerdere klachten doorgeven, zoals hoofdpijn, moeheid en spierpijn.
Dus 382 geregistreerde klachten staan niet gelijk aan 382 verschillende personen met een bijwerking.
Volgens de analyse gaat het om een recente variant van het Pfizer/BioNTech-coronavaccin.
Deze aantallen zijn niet onafhankelijk geverifieerd met een volledige, controleerbare dataset.
Melders zijn vooral ouder
Uit de gedeelde cijfers blijkt dat 61 vrouwen en 34 mannen hebben gemeld.
De leeftijd van de melders varieerde van 29 tot 88 jaar.
Naar schatting was bijna 57 procent 70-plus.
Dat past bij de doelgroep van de najaarsprik.
Die wordt namelijk aangeboden aan ouderen en mensen met een hoger risico op ernstig verloop van COVID-19.
Die context telt mee bij het beoordelen van meldingen.
Zo hebben ouderen, ook zonder prik, vaker bepaalde gezondheidsproblemen.
Daarom is extra onderzoek nodig om te bepalen of een klacht echt door het vaccin komt.
Twee meldingen leidden tot opname
Wat het meest in het oog springt, zijn twee ernstige medische gebeurtenissen.
Bij een vrouw van 85 jaar of ouder is een beroerte gemeld, gevolgd door opname in het ziekenhuis.
Bij een andere vrouw, tussen 65 en 85 jaar, ging het om een cerebrale veneuze sinustrombose.
Dat is een bloedstolsel in een ader die het bloed uit de hersenen afvoert.
Ook zij is opgenomen.
Beide aandoeningen zijn potentieel ernstig en vragen om medische beoordeling.
Wel is er een verschil tussen iets dat na vaccinatie plaatsvindt en iets dat door de vaccinatie wordt veroorzaakt.
Op basis van deze meldingen kun je niet concluderen dat de prik de oorzaak was van de beroerte of trombose.
Daarvoor heb je meer medische info en onderzoek nodig.
Welke andere klachten kwamen langs?
Los van die twee ernstige meldingen zijn er meerdere, vaker voorkomende klachten gemeld.
Denk aan hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, rillingen, koorts en pijn rond de prikplek.
Die klachten zijn bekend uit eerdere onderzoeken naar coronavaccins.
Ze kunnen ontstaan doordat je immuunsysteem reageert op de prik.
Meestal trekken ze binnen een paar dagen weg.
Er zijn ook meldingen van bijvoorbeeld hartritmestoornissen, tinnitus en neurologische verschijnselen.
Maar een registratie op zich bewijst nog geen oorzaak-gevolg.
Het idee achter zo’n meldsysteem is signalen oppikken die je daarna verder kunt uitzoeken.
Artsen Collectief vraagt om meer openheid
Het Artsen Collectief, een groep medisch professionals die kritisch is op delen van het coronabeleid, vestigde de aandacht op deze cijfers.
Volgens hen moeten de meldingen makkelijker toegankelijk zijn voor het publiek.
Hun kritiek richt zich erop dat de gegevens niet direct afzonderlijk terug te vinden zouden zijn in Lareb’s openbare overzichten.
Daarom heeft de organisatie volgens de berichtgeving zelf een lijst met de betreffende meldingen online gezet.
Dat wakkert discussie aan over hoe vermoedelijke bijwerkingen worden vastgelegd, verwerkt en gedeeld.
Ze vinden dat burgers inzage moeten hebben in meldingen die tijdens een lopende vaccinatiecampagne binnenkomen.
Wat zegt Lareb over meldingen?
Lareb, het bijwerkingencentrum, verzamelt meldingen van mogelijke bijwerkingen van medicijnen en vaccins.
Iedereen kan zo’n melding doen, ook als nog niet vaststaat dat het echt door het middel of vaccin komt.
Op hun website legt Lareb uit dat meldingen niet altijd meteen zichtbaar zijn.
Dat komt onder andere omdat ze eerst verwerkt en beoordeeld moeten worden.
Ook worden klachten in de openbare overzichten soms onder bredere medische rubrieken samengevoegd.
Daardoor zie je je eigen klacht niet altijd letterlijk terug.
Lareb zegt dat alle meldingen worden gelezen, opgeslagen en meegenomen in analyses.
Dat je een melding niet apart terugziet op de site, betekent dus niet dat die wordt genegeerd of achtergehouden.
Waarom zijn meldingen van belang?
Zulke meldsystemen zijn cruciaal om de veiligheid van medicijnen en vaccins te bewaken.
In klinische studies komen al veel mogelijke bijwerkingen in beeld.
Toch vallen sommige zeldzame klachten pas op als een middel massaal wordt gebruikt.
Daarom blijven toezichthouders ook na goedkeuring data verzamelen.
Als bepaalde klachten relatief vaak opduiken, kan dat aanleiding zijn voor vervolgonderzoek.
Onderzoekers kijken dan naar zaken als leeftijd, bestaande aandoeningen, gelijktijdig gebruik van andere middelen en hoe vaak die aandoening normaal voorkomt.
Pas na zorgvuldige beoordeling kun je zeggen of er aanwijzingen zijn voor een nieuw veiligheidsrisico.
Wat lieten eerdere vaccinatiecijfers zien?
Op 17 september 2026 bracht Lareb een rapport uit over de najaarscampagne van 2025.
Toen zijn er ruim 2,2 miljoen coronavaccins gezet.
Het bijwerkingencentrum kreeg 1.141 meldingen van mogelijke bijwerkingen binnen.
Samen ging het om 4.140 geregistreerde klachten.
Bij zo’n vijf procent van de meldingen werd een vermoeden van een ernstige bijwerking genoemd.
Volgens Lareb kwamen er uit deze meldingen en aanvullende vragenlijsten geen nieuwe of onverwachte bijwerkingen naar voren.
Deze cijfers gaan over 2025 en zeggen niet automatisch iets over de nieuwe campagne van 2026.
Wat zeggen die 95 meldingen over de veiligheid?
Het aantal meldingen op zich vertelt weinig over hoe vaak bijwerkingen echt voorkomen.
Je moet daarvoor onder andere weten hoeveel mensen in dezelfde periode een prik kregen.
Daarnaast moet je nagaan of de gemelde klachten vaker voorkomen dan je normaal zou verwachten.
Als iemand kort na vaccinatie een beroerte krijgt, wil dat niet meteen zeggen dat de prik de oorzaak is.
Beroertes komen ook voor bij mensen die niet recent zijn gevaccineerd.
Onderzoekers moeten dus beoordelen of er een statistisch en medisch onderbouwd verband is.
Zonder zulke vergelijkingen kun je op basis van die 95 meldingen geen betrouwbare uitspraak doen over het risico op ernstige bijwerkingen.
Discussie over openbaarheid blijft spelen
Dit raakt aan een bredere vraag: hoe snel en hoe gedetailleerd moeten toezichthouders gegevens over vermoedelijke bijwerkingen publiceren?
Voorstanders van meer openheid vinden dat burgers zelf inzicht moeten kunnen krijgen in nieuwe meldingen.
Tegelijk wijzen bijwerkingencentra erop dat ruwe meldingen makkelijk verkeerd worden uitgelegd.
Een lange lijst met medische gebeurtenissen kan de indruk wekken dat het vaccin de oorzaak is, terwijl dat nog niet is vastgesteld.
Beide kanten zijn belangrijk voor zorgvuldige informatie.
Transparantie helpt mensen te zien hoe het toezicht werkt, maar heldere duiding is nodig om de cijfers goed te begrijpen.
Wat weten we op dit moment?
Volgens de aangehaalde analyse kwamen in twaalf dagen 95 meldingen binnen, met samen 382 vermoedelijke bijwerkingen.
Twee meldingen gingen over ernstige gebeurtenissen met een ziekenhuisopname.
Het Artsen Collectief vraagt om duidelijkheid over de zichtbaarheid van deze gegevens.
Lareb legt in algemene zin uit dat meldingen niet altijd meteen online komen, onder andere door verwerking en beoordeling.
Op basis van wat er nu bekend is, is er geen bewijs dat het vaccin de oorzaak was van de genoemde ernstige aandoeningen.
Er is ook niet vastgesteld dat Lareb deze specifieke meldingen bewust heeft achtergehouden.
Kortom, de discussie gaat over twee dingen: de veiligheid van vaccins én hoe informatie over mogelijke bijwerkingen openbaar wordt gemaakt.
Hoe kijk jij hiernaar? Moeten alle meldingen meteen openbaar zijn, of is het beter dat ze eerst beoordeeld worden?