Een nieuw, diepgravend journalistiek onderzoek naar mogelijke coronavaccin-bijwerkingen wakkert opnieuw vragen aan.
Onderzoekers uit verschillende landen zeggen dat ze op hindernissen stuiten zodra ze langdurige gezondheidsklachten willen bestuderen die sommige mensen na een prik melden.
Volgens hen lukt het soms amper om studies gepubliceerd te krijgen. Andere plannen vallen af bij de aanvraag voor geld.
Dat schrijven Pointer, Trouw en The Investigative Desk in een publicatie van 16 oktober 2026.
De betrokken wetenschappers vinden dat er meer ruimte moet zijn om mogelijke bijwerkingen nauwkeurig te onderzoeken.
Dat betekent niet dat er bewijs is dat coronavaccins op grote schaal langdurige klachten veroorzaken. Wel stellen de onderzoekers dat er nog openstaande vragen zijn die beter beantwoord moeten worden.
Wetenschappers doen een dringende oproep
Tijdens de pandemie hielpen coronavaccins om ernstige ziekte en sterfte fors te beperken.
Zoals bij alle medicijnen en vaccins kunnen er bijwerkingen zijn.
Bekende bijwerkingen worden gevolgd en onderzocht door gezondheidsautoriteiten.
Toch, zeggen verschillende wetenschappers, is er nog te weinig helderheid over bepaalde aanhoudende klachten die na vaccinatie gemeld worden.
Het gaat onder andere om hevige vermoeidheid, concentratieproblemen en zenuwpijn.
Sommige mensen geven aan dat die klachten kort na een vaccinatie begonnen.
Of die klachten daadwerkelijk door de vaccinatie komen, is lang niet altijd vastgesteld.
Juist die mogelijke link willen onderzoekers beter ontrafelen.
Studie aan de Yale-universiteit in de VS
Een voorbeeld uit het journalistieke onderzoek komt van Yale in de Verenigde Staten.
Daar wordt al geruime tijd onderzoek gedaan naar postcovid, ook wel long covid genoemd.
In 2022 besloten onderzoekers daarnaast te kijken naar mensen met aanhoudende klachten na vaccinatie.
Sommige wetenschappers noemen dit het postvaccinatiesyndroom (PVS).
Het gaat om een bundel van klachten waarvan oorzaak en afbakening nog onderwerp van studie zijn.
De groep wilde onder meer uitzoeken of er meetbare veranderingen in het lichaam van deze patiënten te zien waren.
Publiceren blijkt lastig
Bij hun publicaties over postcovid ging het volgens de betrokken onderzoekers relatief soepel.
Maar zodra het over klachten na vaccinatie ging, merkten ze een groot verschil.
Resultaten die met vergelijkbare methodes waren verzameld, bleken veel moeilijker in wetenschappelijke tijdschriften geplaatst te krijgen.
Hoogleraar neurowetenschappen David Putrino van het Mount Sinai-ziekenhuis in New York vertelde aan Pointer dat ze hun aanpak nauwelijks hadden aangepast.
Toch was publiceren ineens een stuk ingewikkelder.
Volgens hem lag dat vooral aan het onderwerp van de aandoening.
Wat zagen de onderzoekers?
De Yale-groep deelde in februari 2025 voorlopige bevindingen.
Ze zagen veranderingen in bloedwaarden en in het immuunsysteem bij een kleine groep onderzochte patiënten.
Dat geeft aanleiding om verder te zoeken.
Tegelijkertijd benadrukten de onderzoekers dat het onderzoek nog in een vroege fase zat.
De groep was klein en de bevindingen moeten worden bevestigd in grotere studies.
Daarom kun je nog geen harde uitspraken doen over een oorzakelijk verband tussen vaccinatie en de gemelde klachten.
Een biologisch verschil meten betekent namelijk niet automatisch dat je ook de oorzaak hebt aangetoond.
Debat over mogelijke bloedklonters
Ook in Zweden liepen onderzoekers volgens Pointer tegen hobbels aan.
Hoogleraar Per Hammarström en onderzoeker Sofie Nyström bestudeerden het spike-eiwit van het coronavirus.
Ze keken of dit eiwit onder bepaalde omstandigheden kan bijdragen aan de vorming van lastig afbreekbare bloedstolsels.
De onderzoekers suggereerden dat hun bevindingen mogelijk relevant konden zijn voor het begrijpen van sommige bijwerkingen.
Tijdens de peerreview ontstond echter discussie over die hypothese.
Beoordelaars vonden de link met vaccinbijwerkingen onvoldoende onderbouwd en maakten zich zorgen over de maatschappelijke impact van zulke claims.
Uiteindelijk haalden de onderzoekers de verwijzing naar mogelijke vaccinbijwerkingen uit hun artikel.
Voorzichtige wetenschap of druk van buitenaf?
Dat alles roept een belangrijke vraag op.
Wanneer is stevige kritiek gewoon een gezonde kwaliteitscheck, en wanneer voelt het voor onderzoekers als een rem op het stellen van legitieme vragen?
Wetenschappelijke tijdschriften laten werk toetsen door vakgenoten.
Die beoordeling is bedoeld om fouten, te stellige conclusies en slecht onderbouwde claims te voorkomen.
Dat is cruciaal, zeker bij medisch onderzoek.
Tegelijk moeten onderzoekers de ruimte hebben om nieuwe ideeën te testen.
Ook als de uitkomsten gevoelig liggen.
De wetenschappers die Pointer sprak, vinden dat die balans soms zoek is.
Dat betekent echter niet automatisch dat er sprake is van een gecoördineerde poging om informatie te onderdrukken.
In Nederland werden voorstellen ook afgewezen
Niet alleen buitenlandse teams melden obstakels.
Ook in Nederland kregen onderzoekers nul op het rekest bij financiering.
Bijwerkingencentrum Lareb diende samen met onder meer Amsterdam UMC, de Rijksuniversiteit Groningen en Erasmus MC onderzoeksplannen in.
Doel: meer duidelijkheid krijgen over aanhoudende klachten na vaccinatie.
Zo wilden ze weten hoe vaak die klachten voorkomen en welke processen in het lichaam mogelijk meespelen.
De aanvragen gingen naar ZonMw, dat gezondheidsonderzoek financiert.
Beide voorstellen werden afgewezen.
Teleurstelling bij Lareb-directeur
Agnes Kant, directeur van Lareb, zegt in het onderzoek dat de afwijzingen haar teleurstellen.
Volgens haar gaat het om vragen waar patiënten en artsen juist helderheid over willen.
Ook immunoloog Jeroen den Dunnen (Amsterdam UMC) uit kritiek.
Hij vindt de motivering voor de afwijzingen niet overtuigend.
Er ontstond volgens hem een lastige spagaat.
Om bepaalde klachten te kunnen doorgronden, moet je eerst weten hoe vaak ze voorkomen.
Maar zelfs een voorstel om precies dat te onderzoeken kreeg geen geld.
Daardoor duurt het volgens de betrokkenen langer voordat cruciale kennis beschikbaar komt.
Wat betekent dit voor mensen met klachten?
Voor iedereen die na een prik langdurige gezondheidsproblemen ervaart, is het gebrek aan duidelijkheid enorm frustrerend.
Je wilt weten waar je klachten vandaan komen.
En je hoopt op meer onderzoek, betere begeleiding en passende behandeling.
Toch is zorgvuldigheid belangrijk.
Als je ziek wordt na een vaccinatie, is dat niet automatisch een bewijs dat de prik de oorzaak is.
Gezondheidsproblemen kunnen ook een andere achtergrond hebben of simpelweg samenvallen in tijd.
Om oorzakelijke verbanden vast te stellen, zijn goed opgezette studies nodig die alternatieve verklaringen meenemen.
Precies daarom pleiten de betrokken wetenschappers voor degelijk vervolgonderzoek.
Coronavaccins hebben talloze levens gered
Bij de discussie over mogelijke bijwerkingen hoort een belangrijke kanttekening.
Tijdens de pandemie boden coronavaccins bescherming tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopnames en sterfte.
Dat wordt breed gedragen door uitgebreid wetenschappelijk bewijs.
De ervaringen van onderzoekers die mogelijke bijwerkingen bestuderen, veranderen dat niet zomaar.
Tegelijk betekent bewezen werkzaamheid niet dat je mogelijke bijwerkingen mag negeren.
Beide thema’s kunnen naast elkaar bestaan.
Een effectief medicijn of vaccin kan voordelen hebben én risico’s meebrengen.
Het is dus belangrijk om beide kanten zorgvuldig te onderzoeken.
Waarom open onderzoek cruciaal is
Deze discussie raakt aan iets groters: vertrouwen in de wetenschap.
Je moet erop kunnen rekenen dat medische producten grondig worden doorgelicht.
Daarbij hoort aandacht voor zowel de baten als de mogelijke nadelen.
Onderzoekers moeten tegelijk terughoudend zijn met voorlopige resultaten.
Als kleine studies te snel als hard bewijs worden gebracht, ontstaan verkeerde conclusies.
Dat kan onnodige onrust veroorzaken.
Maar als relevante vragen blijven liggen, raakt dat het vertrouwen óók.
Transparantie en zorgvuldigheid zijn daarom allebei onmisbaar.
Hoe nu verder?
Het journalistieke onderzoek van Pointer, Trouw en The Investigative Desk bundelde uiteenlopende ervaringen van wetenschappers.
Daardoor laait de discussie over ruimte voor onderzoek naar mogelijke vaccinbijwerkingen opnieuw op.
Of dit leidt tot nieuwe financiering of andere keuzes bij tijdschriften, is nog onzeker.
Ook blijven medische vragen openstaan.
De betrokken onderzoekers hopen dat hun ervaringen aanleiding zijn om de onderzoeksruimte opnieuw te bekijken.
Belangrijke vragen blijven liggen
De kern van het verhaal is niet dat coronavaccins gevaarlijk zouden zijn.
Daarvoor ontbreekt bewijs.
De kern is dat wetenschappers die bepaalde langdurige klachten na vaccinatie willen onderzoeken, aangeven op barrières te stuiten.
Dat roept vragen op over hoe onderzoek wordt getoetst, gepubliceerd en gefinancierd.
Juist bij onderwerpen die veel mensen raken, is het cruciaal dat onderzoek zorgvuldig, onafhankelijk en transparant kan gebeuren.
Alleen dan wordt duidelijk welke klachten echt aan vaccinatie te koppelen zijn en welke een andere oorzaak hebben.
Wat vind jij: moet er extra geld komen voor onafhankelijk onderzoek naar mogelijke langdurige bijwerkingen van coronavaccins?