Wat als een executie wordt gestart zoals gepland, maar de veroordeelde niet sterft? Precies dat bizarre scenario speelt zich nu af in de Amerikaanse staat Tennessee.
De 50-jarige Christa Pike kreeg tijdens de uitvoering twee keer pentobarbital ingespoten. Dat moest fataal zijn, maar ze bleef gewoon ademhalen en haar hart sloeg door.
Uiteindelijk is ze met spoed naar een ziekenhuis overgebracht.
Intussen is helder dat haar situatie ernstig is. Haar advocaat zegt dat Pike sinds de mislukte poging niet meer is bijgekomen en aan de beademing ligt. Of en hoe ver ze herstelt, is nog onduidelijk.
Twee doses, en toch bleef Pike in leven
De executie werd uitgevoerd in de Riverbend Maximum Security Institution in Nashville.
De staat koos voor de dodelijke injectie. Pike kreeg twee toedieningen pentobarbital.
Maar wat bijna niemand voor mogelijk hield, gebeurde: Pike stierf niet.
Volgens getuigen haalde ze nog adem en was zelfs gesnurk te horen nadat het middel was gezet. Haar advocaten trokken meteen aan de bel en vroegen om artsen.
Ze is daarna naar een ziekenhuis buiten de gevangenis vervoerd.
Ze leeft nog, maar haar toestand is zorgwekkend
Dat ze de poging heeft overleefd betekent niet dat er geen schade is.
Haar advocaat zegt dat ze sindsdien niet bij kennis is en mechanisch wordt beademd. Haar armen zouden gezwollen zijn met brandplekken en blaren.
Artsen werken eraan om het middel uit haar systeem te verwijderen.
Of ze helemaal zal herstellen, weet niemand op dit moment.
Gouverneur grijpt meteen in
De mislukte poging heeft inmiddels forse gevolgen in Tennessee.
Gouverneur Bill Lee pauzeerde de overige executies in de staat voor de rest van het jaar. Er komt bovendien een grondig, onafhankelijk onderzoek naar wat er misging.
De autoriteiten blijven erbij dat het officiële protocol is gevolgd.
En juist daarom is het extra wrang: als alles volgens de regels is gedaan, moet blijken waarom het middel niet deed wat het hoort te doen.
De doodstraf is daarmee niet automatisch van tafel
Dan dringt zich een prangende vraag op: ben je van je doodstraf af als je een executie overleeft?
Helaas, zo werkt het niet.
Het oorspronkelijke vonnis van Pike vervalt niet automatisch door een mislukte eerste poging. Juridisch is het dus complex.
Dat betekent ook niet dat Tennessee haar zomaar snel nog een keer kan proberen te doden.
Haar advocaten zullen er alles aan doen een tweede poging te blokkeren en pleiten voor omzetting naar levenslang.
Mag iemand twee keer geëxecuteerd worden?
Een mogelijk kernargument: na wat Pike al heeft meegemaakt zou nóg een poging neerkomen op een wrede en ongewone straf.
Het Achtste Amendement van de Amerikaanse Grondwet verbiedt dat.
Of dat in haar zaak genoeg is om een tweede poging te stoppen, weten we nog niet.
Er zijn in het verleden gevallen geweest waarin iemand een mislukte executie overleefde en later alsnog is gedood.
Willie Francis en de haperende elektrische stoel
Een bekend precedent is Willie Francis.
In 1946 werd hij in Louisiana op de elektrische stoel gezet, maar door technische problemen werkte het apparaat niet goed. Francis overleefde.
Zijn juristen probeerden daarna een hernieuwde uitvoering te blokkeren.
De kwestie kwam bij het Amerikaanse Hooggerechtshof terecht, dat hem niet in het gelijk stelde. Een jaar later volgde een nieuwe poging, die wel fataal was.
Dat zegt echter niet automatisch iets over Pike. Haar zaak speelt decennia later, met een andere methode en heel andere medische en juridische context.
Nog een vraag: is Pike überhaupt opnieuw geschikt voor executie?
Haar gezondheid nu kan daarbij doorslaggevend worden.
Zolang Pike niet bij bewustzijn is en onduidelijk blijft hoe ze herstelt, rijzen nieuwe juridische vragen over haar fysieke en mentale geschiktheid.
Haar advocaat heeft al verzocht de doodstraf te vervangen door levenslang.
Dat kan leiden tot een lange juridische strijd, nog vóór er überhaupt over een nieuwe datum gepraat kan worden.
Top van het gevangeniswezen stapt op
De nasleep wordt intussen steeds omvangrijker.
Een paar dagen na de poging maakte Frank Strada, de topman van het gevangeniswezen in Tennessee, zijn vertrek bekend.
Gouverneur Bill Lee heeft tegelijk een onderzoek gelast naar hoe dit zo mis kon gaan.
Het draait in Tennessee dus al lang niet meer alleen om één terdoodveroordeelde: het hele executieprotocol van de staat wordt doorgelicht.
Waarom zat Christa Pike op de dodencel?
Pike kreeg de doodstraf voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer in 1995.
Ze was toen zelf achttien. De zaak kreeg veel media-aandacht in de VS door de extreme gruwelijkheid.
In 1996 volgde het doodvonnis en sindsdien zat ze bijna dertig jaar op death row.
Voor Slemmers nabestaanden betekent de mislukte poging opnieuw onzekerheid, na jaren van wachten op uitvoering van het vonnis.
Wat staat Christa Pike nu te wachten?
Eerst en vooral telt nu haar gezondheid.
Zolang Pike er slecht aan toe is, ligt een nieuwe poging niet voor de hand. Tegelijk staat haar doodvonnis nog steeds.
Vervolgens buigen meerdere partijen zich over haar lot: haar verdediging, de staat Tennessee, de gouverneur en mogelijk weer diverse rechters.
Zo zit Pike in een volstrekt uitzonderlijke situatie: de staat is begonnen met de uitvoering, gaf twee doses van het middel, maar de veroordeelde leeft nog.
Of Tennessee ooit een tweede poging mag én wil doen, wordt vermoedelijk onderwerp van een stevige juridische strijd.