Bekend verhaal: telkens weer die check bij de zelfscan
Zelfscannen is ideaal: je loopt door de winkel, scant je spullen en staat zo weer buiten. Toch voelt het voor veel mensen alsof zij opvallend vaak worden gecheckt. Even wachten tot er een medewerker komt, soms moet alles opnieuw… behoorlijk irritant en best ongemakkelijk. Zeker als je niets verkeerd doet. Waarom lijk jij steeds de klos? En kun je de kans op zo’n controle kleiner maken?
Waarom er controles zijn
Zelfscankassa’s besparen tijd en inzet van personeel, maar het risico op fouten is groter dan bij een traditionele kassa. Denk aan een streepjescode die niet pakt, een product dat onderin je mandje blijft liggen, of iemand die expres iets verkeerd scant. Voor winkels telt dat allemaal als verlies, dus zetten ze slimme systemen in die bepalen wanneer extra controle nodig is.
Belangrijk om te weten: het is geen keuze van de medewerker aan de kassa. Software beoordeelt je scans en triggert automatisch een check als iets afwijkt.
Zo bepaalt het systeem of jij gecontroleerd wordt
Controles zijn zelden volledig random. Het systeem legt jouw handelingen naast wat als ‘normaal’ wordt gezien. Raas je heel snel door meerdere items heen, dan kan dat overkomen als minder zorgvuldig. Ben je juist langzaam of twijfel je vaak, dan valt dat net zo goed op. Zelfs de pauzes tussen twee scans tellen mee.
Ook je winkelmandje beïnvloedt de kans. Alcohol, duurdere producten of artikelen die vaak worden vergeten verhogen het risicoprofiel. Je kunt ze keurig scannen, maar de kans op een check gaat toch omhoog.
Je eerdere scans tellen mee
Wat veel mensen niet weten: het systeem onthoudt eerdere controles. Ging er toen iets mis, ook al per ongeluk, dan kleeft dat nog even aan je profiel. De software ziet geen verschil tussen opzet en een oeps-moment. Eén vergeten product kan je dus later opnieuw parten spelen.
Je gedrag aan de kassa
Niet alleen wat je scant, maar ook hoe je beweegt, telt mee. Veel om je heen kijken, vaak van hand wisselen, producten eerst neerleggen en later pas scannen – het wijkt af van het gemiddelde patroon. Zelfs zenuwachtig gefrunnik kan effect hebben.
En ja, dat is het lastige: omdat je bang bent voor een controle, ga je je anders gedragen, waardoor de kans juist toeneemt. Het systeem leest geen emoties, alleen je handelingen en timing.
Drukte en tijdstip tellen mee
Het moment van afrekenen maakt verschil. Tijdens piekuren worden er meer fouten gemaakt, dus is de kans op een controle groter. Doe je standaard boodschappen op drukke momenten, dan word je gemiddeld vaker gecheckt.
Heel vroeg of juist laat kan hetzelfde effect hebben. Met minder personeel in de buurt staat het systeem vaak strenger afgesteld.
Zo verklein je de kans op een check
Helemaal voorkomen lukt niet, maar je kunt de kans wel drukken. Werk rustig en in een vast ritme: pak één product, scan het, check of het op het scherm staat en leg het daarna pas weg. Stapel geen items op elkaar vóórdat ze zijn gescand en maak geen onnodige bewegingen.
Wees extra alert bij grote, dure of ‘gevoelige’ artikelen. Houd ze net iets langer bij de scanner en wacht op het piepje én de bevestiging op het scherm. Haast is hier je grootste vijand.
Wat je doet als je toch wordt gecontroleerd
Blijf relaxed. Medewerkers zien je niet als verdachte; ze volgen simpelweg het systeem. Vriendelijk en duidelijk blijven helpt meestal om het snel af te ronden.
Mopperen of rollend met je ogen reageren schiet niet op. Sterker nog, dat kan het ongemakkelijker maken en ervoor zorgen dat je de volgende keer juist weer opvalt.
Wanneer de bemande kassa handiger is
Heb je veel losse items, alcohol of allerlei kortingsacties? Dan is de kans op extra controle hoger. In die situaties kan een bemande kassa sneller en relaxter zijn.
Word je bijna altijd geselecteerd? Wissel dan eens af tussen zelfscan en een gewone kassa. Het systeem herkent patronen, en variatie kan dat doorbreken.
Bedenk: het is niet tegen jou gericht
Het belangrijkste om te onthouden: het systeem kent je gezicht, naam of bedoelingen niet. Het kijkt alleen naar data en gedrag. Dat voelt soms onrechtvaardig, maar het werkt voor iedereen hetzelfde. De één wordt nu eenmaal vaker geraakt dan de ander.
Door rustig, consequent en aandachtig te scannen, verklein je de kans op controle. En als je toch aan de beurt bent, zegt dat niets over jou als persoon – het is simpelweg hoe het systeem in elkaar zit.