De toenemende frictie tussen Rusland en het Westen zet Europa op scherp. Nederland pompt miljarden in Defensie en houdt rekening met een toekomst waarin extra mensen in uniform nodig kunnen zijn. Jongeren worden daarbij steeds nadrukkelijker betrokken bij plannen om de krijgsmacht te laten groeien.
Maar wat als veel van die jongeren daar helemaal geen trek in hebben?
De verzonnen 18-jarige Arno stelt het onomwonden: ‘Waarom vechten voor een land dat mij geen toekomst geeft?’
Die opmerking raakt de kern van een debat dat verder reikt dan oorlog en veiligheid. Wat mag een land van zijn jongeren vragen als zij ondertussen moeite hebben om echt op eigen benen te staan?
Wel voor Nederland knokken, maar geen woning kunnen betalen?
Voor veel jongeren lijkt een eigen stek tegenwoordig haast onbereikbaar.
Koopprijzen rijzen de pan uit, betaalbare huur is schaars en voor een koopwoning heb je vaak een stevig inkomen én eigen geld nodig.
CBS-cijfers laten zien dat steeds meer jongvolwassenen noodgedwongen bij hun ouders blijven wonen. Niet omdat ze dat zo graag willen, maar omdat er simpelweg te weinig passende woningen zijn.
Precies daar, zegt Arno, zit de pijn.
Je hoort te studeren, werken, belasting te betalen en mee te draaien in de maatschappij.
Maar zodra je daarna een eigen leven wilt opbouwen, loop je tegen hoge drempels aan.
En ondertussen wordt er ook gesproken over de mogelijkheid dat jongeren in extreme situaties verplicht bij Defensie moeten dienen.
Hoe fair is het om grote offers te vragen als je zelf nauwelijks uitzicht hebt?
Onzekerheid door de spanningen met Rusland
Sinds Rusland Oekraïne binnenviel, is het veiligheidsbeeld in Europa drastisch veranderd.
NAVO-landen steken meer geld in hun krijgsmachten en bereiden zich voor op mogelijke dreigingen.
Ook Nederland wil het aantal militairen en reservisten opschroeven.
Daarom werkt Defensie aan een aanpak waarmee jongeren laagdrempelig kunnen kennismaken met militaire opleidingen en functies.
Vrijwilligheid blijft de basis.
Tegelijk kijkt de regering naar opties voor een selectieve opkomstplicht in een uitzonderlijke crisissituatie.
Dat betekent niet dat jongeren nu massaal naar het front moeten; de opkomstplicht ligt sinds 1997 stil.
Maar alleen al het idee van een mogelijke plicht roept grote vragen op.
Waar is het gevoel van samenhorigheid?
Nog iets dat meespeelt: hoe sterk voel je je eigenlijk verbonden met Nederland?
Als je bereid moet zijn veel in te leveren, helpt het als je je echt onderdeel voelt van het land.
Volgens critici staat dat gevoel onder druk.
We botsen over van alles: migratie, woningnood, klimaat, koopkracht en politiek.
Op social media staan groepen vaak lijnrecht tegenover elkaar.
Hoe kweek je dan nationale verbondenheid als mensen elkaar in het dagelijks leven steeds minder lijken te begrijpen?
Tegelijk zijn er genoeg Nederlanders die zich juist wél betrokken voelen bij hun omgeving en klaarstaan om te helpen.
Of de saamhorigheid echt is afgenomen, verschilt per onderzoek en per doelgroep.
De vraag hoe je jongeren betrokken houdt, blijft in elk geval actueel.
Jongeren schuiven steeds vaker grote keuzes vooruit
Een huis kopen is lastig. Een betaalbare huurwoning vinden net zo goed.
Veel jongeren wonen daardoor langer thuis. Anderen wachten met samenwonen of het starten van een gezin.
Financiële stabiliteit is bovendien lang niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Als je hiermee worstelt, kan de oproep om je in te zetten voor de nationale veiligheid dubbele gevoelens oproepen.
Je kunt het belang van een veilige samenleving zien en tegelijk vinden dat de overheid meer moet doen om je toekomstperspectief te verbeteren.
Die twee gedachten kunnen prima naast elkaar bestaan.
Maar wie beschermt Nederland als bijna niemand wil?
Er zit ook een andere kant aan het verhaal.
Veiligheid is niet vanzelfsprekend.
Zonder militairen, reservisten en anderen die bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen, wordt beschermen een stuk moeilijker.
Defensie beschermt bovendien niet alleen de overheid, maar ook de bevolking, de democratische rechtsstaat en de vrijheden waar je dagelijks op leunt.
Daar profiteren ook jongeren direct van.
Voor wie bewust voor een militaire loopbaan kiest, is dienen juist een manier om verantwoordelijkheid te nemen en iets terug te doen voor de samenleving.
De vraag draait dus niet alleen om wat Nederland jongeren biedt, maar ook om welke plicht burgers zelf voelen richting de veiligheid van hun land.
Het debat gaat over meer dan alleen het leger
Arno’s verzonnen uitspraak raakt aan iets groters.
Hoe ziet de wederzijdse verantwoordelijkheid tussen land en inwoner eruit?
Mag de overheid in een noodsituatie van jongeren vragen hun eigen veiligheid te riskeren?
En welke taak heeft diezelfde overheid om te zorgen voor betaalbare woningen, goed onderwijs en kansen om zelfstandig te worden?
Daarover denken Nederlanders verschillend.
Voor sommigen staat defensie altijd bovenaan; voor anderen begint betrokkenheid bij een samenleving pas als er zicht is op een eigen toekomst.
Een kwestie die Nederland niet naast zich neer kan leggen
De komende jaren gaat Nederland waarschijnlijk vaker praten over defensie, paraatheid en de rol van jongeren.
Maar bij die gesprekken horen net zo goed thema’s als woningnood, bestaanszekerheid en onderling vertrouwen.
Want nationale veiligheid draait niet alleen om tanks, vliegtuigen en militairen.
Het gaat óók om de samenleving die daarmee beschermd wordt.
Daar ligt precies de vraag die Arno’s verhaal oproept:
Als Nederland jongeren ooit een groot offer vraagt, wat mogen zij dan terugverwachten van Nederland?