Recordaantal ambtenaren: 84.000 erbij in 5 jaar, kosten 7,5 miljard per jaar—en waar blijft de miljonairsbelasting?

Over één miljard euro extra belasting op vermogen is in Den Haag flink bevochten. Wie draait er voor op? Waar wordt het geld gevonden? En wat hou je als werkende uiteindelijk over? Hele terechte vragen. Maar leg dat miljard eens naast een andere post. Tussen 2020 en 2025 kwamen er in het Nederlandse openbaar bestuur zo’n 84.000 medewerkers bij. Reken je met de gemiddelde loonkosten van 2025, dan kost die extra formatie naar schatting €7,5 miljard per jaar. Welke merkbare verbetering in de dienstverlening mag je voor dat bedrag als belastingbetaler terugzien?

Het grootste deel belandde op het gemeentehuis

De meeste groei zat bij de gemeenten. In 2020 werkten daar ongeveer 159.300 mensen, in 2025 waren dat er 199.200: bijna 40.000 extra. Bij het Rijk kwamen er nog eens 35.200 banen bij. Tel je ook provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden mee, dan liep het totaal op van 365.400 naar 449.400 mensen. Dat is 23 procent groei in vijf jaar.Wat betekent dat in euro’s? Kijk naar de gemeenten. Gecorrigeerd voor deeltijd nam de bezetting daar toe met 39.015 voltijdbanen. De gemiddelde loonkosten per fte lagen in 2025 rond €84.700 per jaar. Alleen al die gemeentelijke uitbreiding kost dus ongeveer €3,31 miljard per jaar. Voor het Rijk kom je met dezelfde rekensom uit op €3,32 miljard.Neem je ook provincies en waterschappen mee, dan tikt het op tot €7,12 miljard. Voor de bijna 4.000 extra fte bij samenwerkingsverbanden is geen aparte loonsom in de tabel van het ministerie opgenomen. Reken je daar met het gemeentelijke gemiddelde, dan kom je uit op in totaal €7,46 miljard per jaar. Dat zijn de bruto loonkosten van de extra formatie. Waar een ambtenaar werk van een ingehuurde verving, kan elders juist geld bespaard zijn.

Bij de ‘miljonairsbelasting’ is €404 miljoen nog niet ingevuld

En dan dat miljard waar D66, CDA, PRO en Volt elkaar op vonden. De Tweede Kamer stemde op 12 november in met het Belastingplan. Dat pakket moet op termijn jaarlijks €1 miljard opleveren uit maatregelen rond vermogen. De nieuwe box 3-tarieven zijn volgens de raming goed voor €218 miljoen. Voor €404 miljoen krijgt de staatssecretaris een uitwerkopdracht: hoe die opbrengst precies binnenkomt, moet nog worden uitgewerkt.De indieners willen met dit pakket de belasting op inkomen in box 1 structureel met €879 miljoen verlagen. Voor iedereen die daardoor netto meer loon overhoudt, heeft die schuif zeker nut. Maar als antwoord op een overheid die almaar groeit, heeft de miljonairsbelasting nul zin. Je verschuift alleen wie de rekening betaalt. Je schrapt daarmee geen formulier, haalt geen dubbele controle weg en spreekt je niet uit over hoeveel mensen een dienst echt nodig heeft.

Laat zien wat je voor je belasting terugkrijgt

Als je een vergunning aanvraagt, heb je weinig aan de boodschap dat de gemeente extra mensen heeft aangenomen. Je wilt weten wanneer je kunt beginnen met verbouwen. Maak je bezwaar tegen een besluit, dan wil je vooral weten hoe lang het duurt voordat iemand je dossier oppakt. En als tien extra collega’s een achterstand wegwerken die anders nog jaren had gesleept, dan mag de gemeente dat vol trots laten zien — inclusief de wachttijden vóór en ná de uitbreiding.Dat is de discussie die bij belastingen hoort. Als partijen tot op de miljoen kunnen becijferen wat een nieuwe heffing moet opleveren, waarom zou jij als burger dan genoegen nemen met alleen een personeelsgetal zodra het over uitgaven gaat? Zet bij de volgende begroting naast elke grote formatie-uitbreiding hoeveel aanvragen sneller zijn afgehandeld, welke achterstanden zijn ingelopen of hoeveel externe inhuur is vermeden. Dan kun je als belastingbetaler zelf beoordelen of die miljarden goed zijn besteed.Bronnen: Cijfers over omvang en samenstelling van het overheidspersoneel, gegevens over loonsommen en externe inhuur en overzicht stemming Belastingplan 2027 met budgettaire tabel.