Per 1 juli 2026 komt er een wachtlijst voor je elektriciteitsaansluiting
Ben je van plan te verduurzamen, een extra elektrisch apparaat te plaatsen of te verbouwen? Vanaf 1 juli 2026 kun je als huishouden op een wachtlijst terechtkomen zodra je een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting nodig hebt. Op veel plekken zit het net simpelweg aan z’n taks, waardoor netbeheerders niet iedereen meteen kunnen helpen. Wat betekent dat voor jouw plannen?
Wat bedoelen we met netcongestie?
Netcongestie is eigenlijk een verkeersopstopping op het stroomnet: op bepaalde momenten willen meer mensen tegelijk elektriciteit gebruiken of terugleveren dan het net aankan. Het loopt niet de hele tijd vast. Zoals Olof van der Gaag (Nederlandse Vereniging Duurzame Energie) zegt, zit het ‘m vooral in piekuren. Op veel locaties gaat het om ongeveer 200 tot 300 uur per jaar waarin de vraag de capaciteit overschrijdt. Buiten die pieken is er technisch vaak nog ruimte, zeker als je verbruik kunt schuiven. Toch ontstaat er een wachtlijst, omdat het net een deel van de tijd overbelast is.
Hoe kan het dat het net zo vol raakt?
We gebruiken met z’n allen steeds meer elektrische apparaten: van inductiekookplaten en warmtepompen tot laadpalen. Nieuwe wijken en bedrijventerreinen vragen om aansluitingen. Bedrijven stappen over van gas naar stroom voor hun processen. Tegelijk wekken veel huishoudens zonnestroom op, vaak precies op momenten waarop het net die piek lastig kan verwerken. Het probleem zit vaak niet in de totale hoeveelheid energie, maar in gelijktijdigheid: te veel afname of teruglevering op hetzelfde moment. Daarbovenop kampen netbeheerders met personeelstekorten, waardoor uitbreidingen langer duren.
Wachttijden: wat kun je verwachten?
Voor kleinverbruikers (huishoudens en kleine ondernemers) lopen de wachttijden al op. In 2025 duurde een nieuwe aansluiting gemiddeld 45 weken; het verzwaren van een bestaande aansluiting nam gemiddeld 21 weken. Hoe dit zich na 1 juli 2026 ontwikkelt, verschilt sterk per regio en kan in sommige gebieden nog jaren duren, waarschuwt Van der Gaag.
Uitbreiding van het net kost veel tijd
Er zijn nieuwe kabels en transformatorstations nodig, maar de uitvoering is traag. Vergunningen vergen tijd en geschikte locaties liggen gevoelig. Een duidelijk voorbeeld: in Utrecht wil TenneT een nieuw hoogspanningsstation bouwen om extra capaciteit te creëren. Na negen afgevallen locaties wordt nu naar een tiende plek gekeken. Een oplevering die eerst rond 2029 lag, kan daardoor richting 2035 opschuiven. Dat laat zien hoe stroperig uitbreiden in de praktijk is.
Wat verandert er voor huishoudens?
Tot nu toe stonden vooral grootverbruikers op wachtlijsten, terwijl voor kleinverbruikers meestal plek werd vrijgehouden. Vanaf 1 juli 2026 vervalt dat onderscheid. Heb je thuis een zwaardere aansluiting nodig—bijvoorbeeld voor een laadpaal, warmtepomp of drie fasen voor inductiekoken—dan kom je in dezelfde rij als bedrijven. Dat geldt ook voor nieuwbouwwoningen die nog aangesloten moeten worden.
Wie mag er vooraan in de rij?
In principe geldt: wie het eerst aanvraagt, wordt het eerst geholpen. In gebieden met netcongestie kunnen sommige organisaties echter voorrang krijgen via het maatschappelijk prioriteringskader. Die prioriteit draait om maatschappelijk belang, niet om het stroomverbruik of de grootte van de aansluiting.
Waarom geldt die wachtlijst óók voor consumenten?
Dit besluit komt van toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM), niet van de politiek. De ACM moet wettelijk zorgen voor een eerlijke verdeling van schaarse netcapaciteit en vindt het niet juist om huishoudens standaard voorrang te geven boven bedrijven. Binnen de Energiewet mag de ACM zulke regels vaststellen.
Wanneer kun jij op die wachtlijst terechtkomen?
In regio’s waar weinig ruimte op het net is, kunnen aanvragen voor een privélaadpaal, het aansluiten van een warmtepomp, overstappen op inductie met drie fasen, het verhogen van je aansluitwaarde bij een verbouwing en de netaansluiting van een nieuwbouwwoning in de wachtrij belanden.
Hoe weet je of jouw regio vol zit?
De druk verschilt per gebied. Vooral Flevoland, Gelderland, Utrecht en delen van Brabant hebben het zwaar. Op de landelijke capaciteitskaart van Netbeheer Nederland zie je per regio de status: rood betekent tekort met wachtrij, oranje is in onderzoek met wachtrij, geel is beperkt beschikbaar en wit is vrij beschikbaar.
Wie is waarvoor verantwoordelijk op het elektriciteitsnet?
Regionale netbeheerders zoals Liander, Stedin en Enexis beheren het midden- en laagspanningsnet: zij onderhouden de kabels, plaatsen slimme meters en sluiten woningen en bedrijven aan. TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet, de ‘snelwegen’ waarlangs grote hoeveelheden stroom van producenten naar de regio gaan. Deze partijen zijn publiek eigendom.
Wat kun je zelf doen om te helpen?
Het scheelt enorm als we het gebruik buiten de drukste uren plannen, grofweg tussen 16.00 en 21.00 uur vermijden dus. Netbeheerders geven een simpel voorbeeld: als 200 huishoudens de wasdroger pas ná de piek aanzetten, komt er genoeg capaciteit vrij om 62 huishoudens een dag van stroom te voorzien. Zie het als spits mijden: door apparaten buiten drukke tijden te laten draaien, laadmomenten te verschuiven en je verbruik te spreiden, kan het bestaande net veel meer aan.